Kemirgenlerde yiyecek arama oyunları: kap yerine serp, sakla, kazdır
Hamsterin yanakları bir anda şişer, sonra koşa koşa yuvasına gider. Birkaç dakika sonra yanaklar boşalmıştır; yiyecek kilerdeki yerini almıştır. Blue Cross'a göre hamsterler yiyeceklerini yanak keselerinde taşıyıp yuvalarındaki kilere götürür. RSPCA'ya göre gerbiller de büyük kilerler kurar; doğada tek bir kilerde 1,5 kilograma kadar tahıl biriktirebilirler. Yiyecek aramak, toplamak ve saklamak kemirgenlerin en doğal davranışlarından. Evde ise yem çoğu zaman bir kapta hazır bekler. Bu yazıda yemi bir oyuna çevirmenin yollarını Blue Cross, PDSA ve RSPCA'nın önerileriyle topladık.
- Kap yerine serp: Günlük kuru yemi kaba koymak yerine yaşam alanına serp (Blue Cross, PDSA).
- Göm ve sakla: Yemin bir kısmını altlığa göm; kâğıt torbalara, karton tüplere ve kutulara sakla (PDSA, RSPCA).
- Arama kutusu: Sığ bir kabı saman ya da kâğıt parçalarıyla doldur, içine ödülleri serp (Blue Cross).
- Günlük paydan ayır: Oyunda kullandığın yiyecek günlük payın içinde olsun, üstüne eklenmesin (RSPCA).
- Kileri kontrol et: Bozulan yiyeceği al, ama kileri tamamen boşaltma (Blue Cross, RSPCA).
Neden yiyecek arar?
RSPCA'ya göre yiyecek aramak sıçanlar için doğal bir davranış; sıçanlar yiyeceği patileriyle tutup evirip çevirmekten de keyif alır. RSPCA gerbillerin de oturup yiyecek parçalarını ön patileriyle tutarak kemirmeyi sevdiğini söylüyor. Blue Cross'a göre hamsterler keşfetmeyi, tünel kazmayı, yuva yapmayı ve yiyeceklerini aramayı sever; yemi serpmek bu doğal içgüdüyü kullanmalarını sağlar.
Yani kaptaki yem karnını doyurur, ama aramanın ve bulmanın keyfini vermez. Yemi serpmek ya da saklamak, aynı yiyeceği hem bir öğüne hem de bir uğraşa dönüştürür. Üstelik bunun için yeni bir şey almana gerek yok: günlük yemi farklı bir şekilde vermen yeter.
Kap yerine serp
En kolay oyun bu. Blue Cross hamsterin günlük kuru yemini kafese serpmeyi ve bir kısmını altlığın altına saklamayı öneriyor; hamster burnuyla arayıp bulur. Blue Cross'a göre kap yerine serpmek hamsterin doğal yiyecek arama davranışını teşvik eder. PDSA da hamster peletlerini kap kullanmak yerine kafesin içine serpmeyi öneriyor.
Grup hâlinde yaşayan kemirgenlerde serpmenin bir faydası daha var. RSPCA'ya göre gerbillerin yemini altlığın üstüne serpmek atışmaları önlemeye yardım eder ve doğal yiyecek aramalarını sağlar. RSPCA sıçan grupları için de tek bir yiyecek yerine birden fazla yiyecek parçası vermeyi öneriyor; böylece herkes bir şey bulur.
| Tür | Kaynakların önerdiği yiyecek arama oyunu |
|---|---|
| Hamster | Yemi kafese serp, bir kısmını altlığın altına sakla; tohum demetleri ve güvenli bitkiler ekle (Blue Cross) |
| Gerbil | Yemi altlığın üstüne serp (RSPCA) |
| Sıçan | Yemi serp, temiz altlığa karıştır, güvenli yerlere sakla; kum ya da çakıl kabında kazdır (RSPCA) |
| Ginepig | Az miktarda yiyeceği saklayıp aratarak oyala; arama kutusu (Blue Cross) |
| Degu | Bir kutu samanın içinde aratma, çim kutusu, kazma kutusu, ödül topu (Blue Cross) |
Göm ve sakla
PDSA'ya göre yemi altlığın derinlerine gömmek hamsteri kazmaya teşvik eder. PDSA samanı, peleti ya da taze yeşillikleri kâğıt torbaların, karton tüplerin ve kutuların içine saklamayı da öneriyor. Hamster hem kazar hem kemirir hem de yiyeceğini bulur.
RSPCA'ya göre sıçanlar saklanmış sevdikleri yiyecekleri bulmak için kum ya da çakıl dolu kaplarda seve seve kazar, karton tüpleri kemirip açar. RSPCA kafes temizliğinde yiyecekleri temiz altlığın arasına karıştırmayı da öneriyor. Bütün hâldeki bir yiyecek de başlı başına bir uğraştır: RSPCA sıçanlara kabuğu soyulmamış, haşlanıp soğutulmuş bir yumurta vermeyi öneriyor.
Kemirgenlerin karton tüpleri ve kutuları neden bu kadar sevdiğini ve kemirmek için hangi malzemelerin güvenli olduğunu kemirgenler neden kemirir yazısında anlattık.
Arama kutusu
Blue Cross ginepigler için evde kolayca yapılabilen bir arama kutusu öneriyor. Blue Cross'a göre ginepigler oyuncaklara pek meraklı değildir, ama saklanmış az miktarda yiyeceği aramak onları oyalar.
- Sığ bir kap bul: Sığ bir tepsi ya da geniş bir saksılık işini görür.
- Doldur: İçini saman ya da kâğıt parçalarıyla doldur.
- Otlar ve çiçekler ekle: Blue Cross ginepiglere uygun olanlar arasında karahindiba, kadife çiçeği, fesleğen, kişniş, tere, nane ve dereotunu sayıyor; biraz koparılmış çimen de ekleyebilirsin.
- Ödülleri serp: Ödülleri kutunun içinde rastgele yerlere dağıt.
- İzle: Ginepiglerini kutuya koy ve hazinelerini bulmalarını izle.
Blue Cross ödüllerin ölçülü verilmesini ve arama kutusu verdiğin günlerde ginepiglerin günlük öğünlerini buna göre ayarlamayı hatırlatıyor. Ginepiginin özel bir beslenme ihtiyacı varsa önce veteriner hekimine sor.
Blue Cross'a göre degular için de benzer kutular işe yarar: samanı bir kutuya doldurup içinde aratmak, çim kutuları ve organik toprakla kumdan yapılmış bir kazma kutusu. Blue Cross ödül toplarının da degular için hem eğlenceli hem iyi bir egzersiz olduğunu söylüyor.
Kiler: saklasın, ama bozulanı al
Kemirgenin yiyecek saklaması bir sorun değil, bir ihtiyaç. Blue Cross'a göre hamsterin kiler kurmasına izin verilmeli; kilerin tamamen boşaltılması onu strese sokar. Ama saklanan taze yiyecek bozulabilir. Blue Cross'un önerileri:
- Taze yiyecekte minik porsiyon: Blue Cross'a göre hamstere verilen taze yiyecek porsiyonu, hamsterin kulağı kadar küçük olmalı; böylece çürüyecek artık azalır.
- Yeşilliği abartma: Hamsterler yiyeceklerini yataklarında sakladığı için kolay çürüyen yeşil sebzeleri fazla verme (Blue Cross).
- Yenmeyeni her gün al: Blue Cross yenmeyen taze yiyeceği her gün almayı öneriyor.
- Mecbur kalırsan yerine koy: Kileri tamamen boşaltman gerekirse Blue Cross yerine benzer miktarda yiyecek koymayı ve içine eskisinden bozulmamış biraz karıştırmayı öneriyor.
- Gerbilde günlük bakış: RSPCA'ya göre gerbiller büyük kilerler kurduğu için yaşam alanını her gün kontrol edip bayatlamış yiyecekleri al.
Sıcak havada kilerin daha sık temizlenmesi gerekir; bunu sıcak havada kemirgenler yazısında anlattık. Kafes temizliğinde kilere nasıl dokunacağını da hamster kafesi yazısında bulabilirsin.
Oyun öğünün yerine geçer, üstüne eklenmez
Yiyecek arama oyunlarının tek riski, fark etmeden fazla yem vermek. RSPCA'ya göre sıçanlara verilen ekstralar günlük yiyecek payının içinde olmalı, üstüne eklenmemeli; yoksa şişmanlığa ve sağlık sorunlarına yol açabilir. RSPCA yenmeyen yiyeceği almayı ve miktarı, sıçanlar hepsini yiyip sağlıklı kiloda kalacak şekilde ayarlamayı öneriyor.
- Şekerli ve yağlı ödüller: Blue Cross hamsterlerde şekerli, yağlı ödüllerden, pekmez ya da bal içeren ödül ve tohum çubuklarından kaçınmayı öneriyor. RSPCA'ya göre sıçanlarda yağlı ve şekerli yiyecekler sadece ara sıra ödül ya da eğitim ödülü olmalı.
- Ayçiçeği çekirdeği: RSPCA'ya göre gerbillere fazla ayçiçeği çekirdeği verilmemeli; yağlıdır ve şişmanlığa yol açabilir. RSPCA kabak çekirdeğini sağlıklı bir ödül olarak sayıyor.
- Kilo ve iştah: Blue Cross'a göre hamsterler çabuk şişmanlayabilir. Hamsterinin kilo aldığından ya da yeterince yemediğinden endişeleniyorsan veteriner hekimine danış.
Yem serpilince ne kadar yediğini görmek zorlaşabilir. Dostunun kilosunu Tüylüm'ün Kilo takibi bölümüne düzenli olarak kaydedersen değişimi erken fark edersin. Yemin ne zaman biteceğini de Mama ve kum stoğu ile takip edebilirsin; bitmeden hatırlatır.
Kafes dışında güvenli bir oyun alanı kurmak istersen: kemirgen için güvenli oyun alanı. Diğer kemirgen yazılarımız: kemirgenler.
Sık sorulanlar
Yemi serpince ne kadar yediğini nasıl anlarım?
RSPCA gerbillerin ne kadar yiyip içtiğini her gün izlemeyi ve yem miktarında üreticinin önerisine uymayı öneriyor. Sıçanlar için de yenmeyen yiyeceği almayı ve miktarı, hepsini yiyip sağlıklı kiloda kalacakları şekilde ayarlamayı öneriyor. Kilosunu düzenli tartmak da yardımcı olur.
Taze sebzeyi de saklayabilir miyim?
Evet, az miktarda. PDSA taze yeşillikleri kâğıt torbalara, tüplere ve kutulara saklamayı öneriyor. Ama Blue Cross'a göre hamsterler yiyeceklerini sakladığı için yeşil sebzeler kolayca çürür; porsiyonu küçük tut ve yenmeyeni her gün al.
Hamsterimin kilerini her temizlikte boşaltmalı mıyım?
Hayır. Blue Cross'a göre kilerin tamamen boşaltılması hamsteri strese sokar. Bozulmuş ve yenmemiş taze yiyecekleri al. Kileri tamamen boşaltman gerekirse yerine benzer miktarda yiyecek koy ve içine eskisinden bozulmamış biraz karıştır.
Dostunun bakımını Tüylüm'de takip etVeteriner randevularını, aşı ve ilaç günlerini kaydet, zamanı gelince hatırlatalım. Ailenle Yuvam'da birlikte takip edin.
Kaynaklar
- Blue Cross · Hamster care
- Blue Cross · Enrichment for small pets
- Blue Cross · How to make a guinea pig forage box
- PDSA · Hamsters as pets
- RSPCA · What to feed rats
- RSPCA · What to feed your gerbils
Hazırlayan: Tüylüm · Yayın ve son kontrol: 28 Ekim 2026. Bir hata görürsen [email protected]'a yaz, hemen düzeltelim. Fotoğraflar Wikimedia Commons'tan, her fotoğrafın altında yazan lisansla kullanıldı.
