Tavşana hangi yeşillikler verilir? Kurumların listeleri ve yeni yiyeceği tanıştırma
Tavşan beslenmesinde ana yiyecek saman ve çimendir; taze yeşillikler onun yanına eklenen çeşitliliktir. Rabbit Welfare Association & Fund (RWAF), PDSA ve RSPCA hangi yeşilliklerin güvenli sayıldığını ayrıntılı listeliyor. Bu yazıda bu listelerden derleme yapıyoruz; miktar ve oran için kurumların kendi ifadelerini aktarıyoruz. Samanın neden temel olduğunu Tavşan ne yer? yazımızda anlattık.
- Temel: Saman ve/veya çimen, sınırsız. PDSA ve RSPCA diyetin yaklaşık yüzde 85'inin saman ve çimen olmasını söylüyor.
- Yeşillik: Koyu yapraklı yeşillikler ve otlar; farklı türleri değiştirerek ver.
- Yeni yiyecek: Teker teker ve yavaş yavaş tanıştır; dışkıyı, iştahı ve davranışı izle.
- Ödül: Meyve ve havuç tatlıdır; ara sıra, çok az.
- Emin değilsen verme: Tanımadığın ya da ilaçlanmış olabilecek bitkiyi verme.
Kurumlar oranı nasıl veriyor?
Kurumlar benzer çizgide ama sayıları biraz farklı; hepsini kurum adıyla veriyoruz:
| Kurum | Ne diyor? |
|---|---|
| RSPCA | Saman ve çimen diyetin yaklaşık yüzde 85'i; yeşillik ve otlar yaklaşık yüzde 10; günde yıkanmış büyük bir avuç yeşillik |
| PDSA | Yaklaşık yüzde 85 saman ve/veya çimen; yetişkin boyutunda bir avuç yeşillik, sebze ve otu günde iki kez, beş altı farklı türden |
| RWAF | Taze sebzeler günlük diyetin yaklaşık yüzde 5-10'u; sınırsız saman ve taze çimen temel olarak kalmalı |
| RSPCA Australia | Taze yapraklı yeşillik ve sebze yaklaşık yüzde 15; günde üç beş farklı tür, zamanla değiştirilerek |
Bu sayılar farklı kurumların farklı sayfalarından; hangisini uygulayacağın konusunda ya da tavşanının kilosu ve dışkısı değişirse veteriner hekimine danış.
Kurumların saydığı yeşillikler
RWAF'ın "güvenli sebzeler ve otlar" listesinden:
| Grup | Örnekler |
|---|---|
| Yapraklı yeşillikler | pancar yaprağı, havuç yaprağı, karahindiba yaprağı, frisée, kuzu marulu, pak choi, turp yaprağı, roka, romaine marul, koyu yapraklı salata yeşillikleri, bahar yeşillikleri (spring greens), su teresi; ıspanak yalnızca ara sıra (oksalat içeriği nedeniyle) |
| Otlar | fesleğen, kişniş, dereotu, nane, maydanoz, kekik; maydanoz kalsiyumca daha zengin olduğu için diğer otlarla dönüşümlü |
| Lahanagiller | brokoli, Brüksel lahanası, lahana, karnabahar, kıvırcık lahana; gaz yapabildiği için dönüşümlü ver, büyük miktarda günlük verme |
| Yapraksız sebzeler | kuşkonmaz, kereviz, rezene, taze fasulye, şeker bezelye |
| Diğer | kabak (çiçeği dahil, yaprağı hariç), salatalık, balkabağı, olgun domates eti, kereviz kökü, turp, şalgam; dolmalık biber çok az ve yalnızca etli kısmı |
RWAF ayrıca yabani otları da sayıyor: karahindiba, sinirli ot (plantain), papatya, adi ebegümeci, civanperçemi (yarrow), latin çiçeği (nasturtium), gül yaprakları ve çiçekleri, böğürtlen ve ahududu yaprakları, alıç, fındık ve söğüt yaprakları gibi. RWAF bu otlar için ayrı bir besleme rehberi vermiyor.
Kaçınılacaklar
RWAF'ın "kaçın" listesi: patlıcan, acı biber, patates ve patates yaprakları, domates yaprağı ve sapı. Sayfa ayrıca iceberg marulu ve pazıyı da önermiyor. RSPCA bazı bitkilerin zehirli olduğunu, örnek olarak çan çiçeği (bluebell), yüksükotu (foxglove), holly ve lale saydığını yazıyor; kuralı da "emin değilsen verme" diye özetliyor. PDSA da tanıyamadığın ya da pestisit ya da gübreyle temas etmiş olabilecek hiçbir şeyi vermemeni, bütün taze yiyecekleri de yıkamanı söylüyor.
Yeni yiyeceği yavaş tanıştır
Üç kurum aynı noktada birleşiyor: ani değişiklik sindirimi bozabilir.
- Teker teker: RWAF her yeni sebzeyi tek tek, yavaş yavaş tanıştırmayı öneriyor.
- Küçük miktar: RSPCA yeni yeşillikleri küçük miktarlarla yavaş tanıştırmayı öneriyor.
- İzle: RWAF dışkıyı, iştahı ve davranışı izlemeyi, sindirim sorunu belirtilerine dikkat etmeyi öneriyor.
- Genel diyet değişikliği: PDSA ana diyet değişikliğini 2 ila 4 haftaya yaymayı, yeni yiyeceği eskisine karıştırıp yavaş yavaş artırmayı öneriyor; sorun çıkarsa yavaşlatmayı da.
Meyve ve havuç: ara sıra ödül
PDSA'ya göre meyve ve havuç şekerli olduğu için çok az verilmeli, fazla kilolu tavşana verilmemeli; havuç şekerce zengin ve lifçe fakir olduğundan ara sıra ödül; ödül verilen günlerde normal öğünler azaltılır. RSPCA da havucun şeker oranının yüksek olduğunu, kilo artışına ve sindirim sorunlarına katkı sağlayabileceğini, bunun yerine havuç yaprağının önerildiğini yazıyor. Meyve için elma, muz, çilek gibi örnekleri sayıyor; çekirdek ve tohumları asla vermemeyi hatırlatıyor. RWAF meyveyi ve havucu yalnızca ödül olarak sayıyor. RSPCA Australia da meyvenin "sadece ödül olarak, hatta hiç" verilebileceğini yazıyor.
Saman her zaman temel
RWAF, sınırsız ve kaliteli samanı sağlıklı diyetin temeli sayıyor. RSPCA'ya göre tavşanın her zaman sınırsız saman ya da çimene erişimi olmalı; saman sindirimi destekliyor, lif sağlıyor ve sürekli uzayan dişleri aşındırıyor. Yeşilliği oyuna çevirmek için zenginleştirme yazımıza bak.
Tavşan yemeyi bıraktıysa, dışkısı küçüldü ya da kesildiyse, karnı şiştiyse ya da halsizse beklemeden veteriner hekimine danış. Tüylüm kayıt aracıdır; teşhis koymaz.
Taze yeşillik vermeyi ve samanı yenilemeyi Bugün sekmesine günlük bakım görevi olarak ekleyebilirsin. Yeni bir yiyecek tanıştırdığın günü Anı defterine not edersen, tavşanında bir değişiklik olduğunda veterinere anlatmak kolaylaşır; Tüylüm besin önerisi yapmaz.
Sık sorulanlar
Kaç gram yeşillik vermeliyim?
Kurumlar gram değil avuç ve oran veriyor: RSPCA günde yıkanmış büyük bir avuç, PDSA yetişkin boyutunda bir avucu günde iki kez söylüyor. Tavşanının durumu için veteriner hekimine danış.
Havuç tavşan için iyi bir yiyecek değil mi?
RSPCA ve PDSA'ya göre havuç şekerli olduğu için sadece ara sıra ödül; RSPCA onun yerine havuç yaprağını öneriyor.
Bahçeden topladığım otları verebilir miyim?
RWAF yabani otlar listesi veriyor; ancak PDSA tanımadığın ya da ilaçlanmış olabilecek bitkileri vermemeni söylüyor. Emin değilsen verme.
Dostunun bakımını Tüylüm'de takip etVeteriner randevularını, aşı ve ilaç günlerini kaydet, zamanı gelince hatırlatalım. Ailenle Yuvam'da birlikte takip edin.
Kaynaklar
- Rabbit Welfare Association & Fund · Safe vegetables and herbs for pet rabbits
- PDSA · Feeding your rabbits
- RSPCA · What do rabbits eat?
- RSPCA Australia · What should I feed my rabbits?
Bu yazı genel bilgi içindir; teşhis ya da tedavi önerisi değildir ve veteriner hekim muayenesinin yerini tutmaz. Dostunun sağlığıyla ilgili kararlar için veteriner hekimine danış. Hazırlayan: Tüylüm · Yayın ve son kontrol: 9 Kasım 2026. Bir hata görürsen [email protected]'a yaz, hemen düzeltelim. Fotoğraflar Wikimedia Commons'tan, her fotoğrafın altında yazan lisansla kullanıldı.
