Bahçedeki ve doğadaki kurbağalar: nasıl yardım edersin, neyi asla yapmamalısın?
Bahar akşamı bahçede otururken bir göletten yükselen kurbağa sesleri. Ya da yağmurdan sonra çimlerin arasından zıplayan küçük bir kurbağa. Kurbağalar sandığımızdan çok daha yakınımızda yaşıyor: Froglife'a göre amfibiler hayatlarının büyük bölümünü karada geçiriyor ve bazen en yakın sudan yüzlerce metre uzakta, bahçelerde bulunuyor. Onlara yardım etmek istersen iyi haber şu: yapman gerekenler basit. Asıl önemli olan, iyi niyetle yapılan bazı şeylerin, örneğin kurbağa yumurtasını başka bir gölete taşımanın, onlara zarar verebileceğini bilmek.
- Gölet kur, gerisini onlara bırak: Froglife'a göre amfibiler yeni bir gölete genellikle kendiliğinden gelir.
- Yumurta ve iribaş taşıma: Hayvanları ve yumurtalarını göletler arasında taşımak hastalık ve istilacı bitki yayabilir.
- Gölete balık koyma: Balıklar yumurta ve iribaşları yer; Exeter Üniversitesi'ne göre yabancı balıklar bir kurbağa hastalığını ağırlaştırıyor.
- Bahçe ilaçlarını azalt: Salyangoz ilacı ve yabani ot ilaçları kurbağaların bağışıklığını zayıflatıyor.
- Evcil amfibiyi asla doğaya salma: Sağlıklı görünse bile hastalık taşıyabilir.
Kurbağa dostu bir gölet
Froglife'a göre bahçeye amfibi çekmenin en iyi yolu bir gölet yapmak, çünkü amfibilerin üremek için göllere ihtiyacı var. Büyük bir bahçen yoksa da üzülme: Froglife'a göre küçücük göletler ve bataklık bahçeleri bile yerel yaban hayatı tarafından kullanılıyor.
- Boyut: Froglife üreyen amfibiler için ideal olarak en az 2 x 2 metre öneriyor.
- Derinlik: Göletin ortasında en az 60 cm derinlikte bir bölüm olsun; Froglife'a göre amfibiler buzlu havalarda burada, dipte dinlenebilir.
- Kenarlar: Froglife'a göre en önemli şey hafif eğimli kenarlar ve bitkiler için basamaklar; hayvanlar suya kolayca girip çıkabilmeli.
- Kaldırım taşı yok: Froglife, suyun kenarına kadar uzanan kaldırım taşlarından kaçınmayı öneriyor; sudan yeni çıkan yavru amfibiler sıcak havada bu taşlara yapışıp ölebiliyor.
- Yerli bitkiler: Froglife'a göre suyun içinde, yüzeyinde ve kenarında yetişen yerli bitkilerin karışımı en iyisi. Su sümbülü gibi yabancı türleri ekleme; Froglife'a göre bunlar çok istilacı olabiliyor.
- Yağmur suyu: Göleti doldurman gerekirse Froglife musluk suyu yerine yağmur suyu kullanmayı öneriyor.
Yer daha da darsa Froglife'ın önerisi bir mini gölet: bir leğen, yarım bir fıçı ya da eski bir lavabo toprağa gömülebilir ya da bahçeye konabilir. Kenarına çakıl ve kütük dizerek hayvanların girmesini, içine de bitki ve taş koyarak tekrar çıkabilmelerini sağla.
Froglife'a göre kurbağa dostu bir bahçe için kompost yığınları ve odun yığınları da çok değerli. Amfibiler kışı göletlerde, kompost yığınlarında, odun ve taş yığınlarında, hatta kulübe ya da ahşap zemin altındaki kuytularda geçiriyor.
Gölet ve balık bir arada olmaz
Froglife'a göre balıklar kurbağa yumurtalarının ve iribaşların doymak bilmeyen avcıları; küçük balıklar bile iribaşlarla yiyecek için yarışarak sorun çıkarabiliyor. Bu yüzden Froglife yaban hayatı göletine balık konmamasını öneriyor. Balık beslemek istiyorsan ayrı bir gölet yap.
Exeter Üniversitesi'nin araştırması bir neden daha ekliyor: binlerce kurbağanın ölümüne yol açan ranavirüs hastalığı, yabancı balıkların bulunduğu göletlerde daha ağır seyrediyor. Araştırmacılar göletlere japon balığı gibi yerli olmayan türlerin konmamasını istiyor.
Yumurtayı ve iribaşı yerinde bırak
Göletinde kurbağa yoksa başka bir yerden yumurta getirmek cazip gelebilir. Froglife buna karşı: yumurtaları taşıyarak farkında olmadan hastalık ve istilacı gölet bitkileri taşıyabilirsin. Exeter Üniversitesi'nin araştırmacıları da balıkların, kurbağa yumurtalarının, su bitkilerinin ve gölet süslerinin bir göletten diğerine taşınmamasını istiyor.
- Sabırlı ol: Froglife'a göre bir göletin amfibiler tarafından keşfedilmesi iki yıl ya da daha uzun sürebilir.
- Kendileri gelir: Freshwater Habitats Trust'a göre amfibiler yeni göletlere doğal yollarla, çoğu zaman şaşırtıcı bir hızla yerleşir.
- Kalabalık normal: Froglife'a göre baharda bir göletin kurbağayla dolması tamamen doğal; birkaç hafta içinde dağılırlar. Onları başka yere taşıma.
- Gölet bakımı: Froglife, gölette çalışmayı en az amfibi bulunan döneme, İngiltere için sonbahar sonuna bırakmayı ve işe başlamadan önce suyu bir kepçeyle dikkatlice kontrol etmeyi öneriyor.
Görünmez tehdit: amfibi hastalıkları
Göletler arasında taşınan her şeyin neden bu kadar önemli olduğunu hastalıklar açıklıyor.
- Ranavirüs: Exeter Üniversitesi'ne göre amfibilerde iç kanama ve ağır deri yaralarına yol açıyor; bacak kaybına ve çoğu zaman ölüme neden oluyor. İngiltere'ye evcil hayvan ticaretiyle girdiği düşünülüyor.
- Kitrid mantarı (Bd): Amphibian Ark'a göre 1980'lerden bu yana kaydedilen amfibi neslinin tükenmelerinin %80'i bu mantar salgını yüzünden oldu; Bd bugün 600 türü doğrudan tehdit ediyor.
- Bsal: Freshwater Habitats Trust'a göre semenderleri ve su semenderlerini öldüren yeni bir kitrid mantarı türü, Avrupa'nın bazı bölgelerinde nüfusları hızla azaltıyor. Uluslararası amfibi ticaretiyle yayıldığı düşünülüyor.
Freshwater Habitats Trust'ın uyarısı önemli: sağlıklı görünen bir hayvan da hastalık taşıyıcısı olabilir. Bu yüzden bütün amfibilere, hasta olabilirlermiş gibi dikkatli davranmak gerekiyor.
Evcil amfibiyi asla doğaya salma
Evde baktığın bir kurbağayı, semenderi ya da aksolotlu "özgür kalsın" diye doğaya bırakmak iyi bir fikir gibi görünebilir. Değil.
- Freshwater Habitats Trust'a göre yerli ya da yabancı, hiçbir evcil amfibi doğaya salınmamalı.
- CDC'ye göre dışarı salınan sürüngen ve amfibilerin çoğu ölüyor; bazıları da yerli yaban hayatına zarar verebiliyor.
- Freshwater Habitats Trust'a göre evcil amfibiler dışarıdaki kafeslerde de tutulmamalı; sağlıklı görünseler bile yaban amfibilerine hastalık bulaştırabilirler.
- Akvaryum ve teraryum suyunu da doğaya dökme. Freshwater Habitats Trust'a göre bu su dezenfekte edilip sadece kanalizasyona bağlı bir gidere dökülmeli; CDC de tank suyunun tuvalete dökülmesini öneriyor.
Artık bakamadığın bir amfibin varsa CDC'nin önerisi, bir evcil hayvan dükkânıyla, yerel bir hayvan kurtarma grubuyla ya da bir akvaryum veya hayvanat bahçesiyle iletişime geçerek ona yeni bir yuva bulmak. CDC ayrıca yabani amfibilerin evcil hayvan olarak tutulmak için yakalanmamasını öneriyor.
Bahçende bir kurbağa bulursan
Froglife'ın cevabı rahatlatıcı: hayvan tehlikede değilse onu taşımana ya da onun için bir şey yapmana gerek yok. Bir yolun kenarında ya da çalıştığın bir köşede kalmışsa, onu yakındaki uygun bir yere, örneğin bir kompost yığınına, bir kulübenin altına ya da sık bitkilerin arasına bırak; Froglife'a göre bu yerin gölet olması gerekmiyor.
Mümkünse dokunma; gerçekten taşıman gerekiyorsa nasıl yapacağını amfibilere dokunmak yazımızda anlattık.
Bahçe ilaçlarını azalt
Exeter Üniversitesi'nin araştırmasına göre bahçe kimyasallarının kullanıldığı yerlerde ranavirüs hastalığı daha ağır seyrediyor. Araştırmacılara göre salyangoz ilaçları ve yabani ot ilaçları kurbağaların bağışıklık sistemini zayıflatıyor; bu yüzden bahçe kimyasallarının kullanımını azaltmak ya da hiç kullanmamak gerekiyor. Froglife'a göre amfibiler için en değerli bahçe köşeleri, nemli kalan, saklanacak yer sunan ve böcek ile sümüklü böcek bakımından zengin alanlar. Yani ilaçsız bir bahçe, kurbağalar için hem güvenli hem de bol yiyecekli bir bahçe.
Evde amfibi besliyorsan diğer yazılarımız: Amfibiler.
Sık sorulanlar
Göletime başka bir yerden kurbağa yumurtası getirebilir miyim?
Froglife ve Freshwater Habitats Trust bunu önermiyor; yumurtalarla birlikte hastalıklar ve istilacı bitkiler taşınabilir. Göletini kurbağa dostu yap ve bekle. Froglife'a göre bir göletin keşfedilmesi iki yıl ya da daha uzun sürebilir.
Bahçedeki kurbağa köpeğime ya da kedime zarar verir mi?
Froglife'a göre büyük ihtimalle hayır. İngiltere'de yaygın olan karakurbağası sırtındaki bezlerden avcılarına kötü tat veren bir zehir salgılıyor; çok nadiren bir evcil hayvan buna alerjik tepki verebiliyor. Böyle bir şey olursa hemen veteriner hekimini ara.
Artık bakamadığım evcil kurbağamı ne yapmalıyım?
Asla doğaya salma. CDC'ye göre salınan amfibilerin çoğu ölüyor ve bazıları yerli yaban hayatına zarar verebiliyor. Bir evcil hayvan dükkânına, bir hayvan kurtarma grubuna ya da bir akvaryuma veya hayvanat bahçesine danışarak ona yeni bir yuva bul.
Dostunun bakımını Tüylüm'de takip etVeteriner randevularını, aşı ve ilaç günlerini kaydet, zamanı gelince hatırlatalım. Ailenle Yuvam'da birlikte takip edin.
Kaynaklar
- Froglife · Creating or improving ponds (sık sorulanlar)
- Froglife · Frogs & toads: in my garden (sık sorulanlar)
- University of Exeter · Frogs face virus risk in garden ponds (2015)
- Freshwater Habitats Trust · Protecting native amphibians from invasive disease
- Amphibian Ark · Threats to amphibians: chytrid fungus
- CDC · Reptiles and Amphibians (Healthy Pets, Healthy People)
Hazırlayan: Tüylüm · Yayın ve son kontrol: 24 Ekim 2026. Bir hata görürsen [email protected]'a yaz, hemen düzeltelim. Fotoğraflar Wikimedia Commons'tan, her fotoğrafın altında yazan lisansla kullanıldı.
