Bahçendeki kirpiye su ve yiyecek: sığ bir kap, doğru mama, süt ve ekmek yok
Akşam bahçeye çıktığında çalıların dibinde bir kirpi gördün ve ona bir şeyler vermek istedin. Niyet çok güzel; ama kirpiler için doğru olan, sofrandaki yiyeceklerden farklı. Hedgehog Street, RSPCA ve İngiliz Kirpi Koruma Derneği'nin (BHPS) önerileri şaşırtıcı derecede ortak: sığ bir kapta su, isteğe bağlı olarak etli kedi ya da köpek maması; süt ve ekmek değil. Bu yazı sadece yabani kirpiler için. Bahçeni kirpi dostu yapmanın genel çerçevesini bahçendeki yabani kirpi yazısında anlattık; burada yiyecek ve su kısmını ayrıntılandırıyoruz.
- Su: Sığ bir kapta temiz su. BHPS'e göre kirpiye sunulması gereken tek içecek bu.
- Yiyecek (isteğe bağlı): Etli yaş kedi ya da köpek maması ya da kuru kedi maması. Bu sadece ek bir destek; kirpilerin asıl yiyeceği doğadaki böcekler ve solucanlar.
- Süt ve ekmek yok: Kirpiler laktozu sindiremez; ekmek de onlar için neredeyse hiçbir besin değeri taşımaz.
- Nereye: Gün batımına doğru, korunaklı bir köşede, kirpi evinden birkaç metre uzakta.
- Temizlik: Kapları düzenli temizle; kendi bulaşığınla birlikte yıkama.
Kirpi aslında ne yer?
Hedgehog Street'e göre kirpiler doğada ağırlıklı olarak yer solucanı, yer böceği, tırtıl, kulağakaçan ve çok ayaklı gibi küçük canlıları yiyor. İnsanın bıraktığı yiyecek sadece ek bir destek. Bu yüzden bir mama kabı, bahçeni kirpi için iyi kılan diğer şeylerin (böceklerin yaşayabileceği doğal bir köşe, ilaçsız bir bahçe) yerini tutmuyor.
Su: en önemlisi
Hedgehog Street, özellikle soğuk ya da kurak dönemlerde doğal yiyecek azaldığında sığ bir kapta su bırakmanı öneriyor. RSPCA da taze suyu sığ bir kapta, özellikle sıcak havalarda vermeni istiyor. Hedgehog Street'in yaz sorularına göre sıcak hava dalgalarında birkaç sığ su kabı koymak iyi bir fikir; kapları her gün doldurmak ve temizlemek de hastalığın yayılmasını önlüyor. BHPS'in sade cevabı: kirpiye sunulacak tek içecek su.
Hedgehog Street'in tarih sayfasına göre kirpiler laktoz intoleransına sahip; yani sütteki şekeri sindiremiyorlar ve süt onları hasta ediyor. RSPCA da sütün ishale yol açabileceğini söylüyor. Eski anlatılar kirpinin ineğin memesinden süt emdiğini söylese de kirpiye içmesi için bırakılacak tek şey su.
Ne koyabilirsin, ne koymamalısın?
| Yiyecek | Kaynaklara göre |
|---|---|
| Etli yaş kedi ya da köpek maması | Hedgehog Street, RSPCA ve BHPS'in önerdiği seçenek |
| Kuru kedi ya da yavru kedi maması | Hedgehog Street'in önerdiği seçenek; BHPS kuru kedi bisküvisini, RSPCA ezilmiş kedi ya da köpek bisküvisini sayıyor |
| Kirpiler için hazır mama | Hedgehog Street'e göre satılıyor; et oranı yüksek, evcil hayvan maması benzeri ürünler en uygunu |
| Süt | Hedgehog Street, RSPCA ve BHPS'e göre verilmemeli |
| Ekmek | Hedgehog Street'e göre enerjisi düşük, değeri az; RSPCA'ya göre hiçbir besin faydası yok |
Kaynaklar miktar belirtmiyor; biz de belirtmiyoruz. Kirpi zayıf ya da hasta görünüyorsa kendi başına beslemeye çalışma, yardıma ihtiyacı olan kirpi yazısına bak.
Ne zaman, nereye?
Hedgehog Street yiyeceği gün batımına doğru, sığ bir kapta ya da bir besleme istasyonunda, bahçenin korunaklı bir köşesine koymayı öneriyor. İki ek not:
- Kirpi evine koyma: Hedgehog Street'e göre yiyeceği kirpi evinin içine koyma, çünkü avcıları çekebilir; kirpi evinden en az birkaç metre uzağa bırak.
- Birkaç yere böl: Hedgehog Street'e göre yiyeceği birkaç yere dağıtmak, kabın başındaki saldırganlığı azaltabilir.
- Günlük kontrol: RSPCA'ya göre yiyecek ve suyu her gün tazele, yenmeyen yiyeceği kaldır.
Kedi ve sıçanlardan korunan istasyon
Açıkta duran bir kap bahçedeki kedileri, tilkileri ve sıçanları da çekebilir. Hedgehog Street ve RSPCA'nın önerileri:
- Büyük hayvanlar giremesin: Hedgehog Street, bir boru parçasından ya da tuğla ve kaldırım taşından yapılmış bir barınak gibi, büyük hayvanların kolay giremeyeceği bir tasarım öneriyor. RSPCA da tünel girişli bir istasyonun kedileri uzak tuttuğunu, yiyeceği de yağmurdan koruduğunu söylüyor.
- Kedi caydırıcı: Hedgehog Street'e göre girişe bırakılan sığ bir su kabı ve içeride tuğladan bir labirent kedileri uzak tutmaya yardım eder.
- Sıçanlara karşı: Hedgehog Street'in yaz sorularına göre yiyecek kabının üstüne küçük bir tabak koymak işe yarayabilir: kirpiler tabağı deviriyor, sıçanlar deviremiyor. Kuru mamaya su eklemek de sıçanları caydırabilir.
- Rutini değiştir: Hedgehog Street, besleme istasyonunun yerini ve saatini arada değiştirmeni, kirpiler hep aynı saatte geliyorsa yiyeceği sadece birkaç saat dışarıda bırakmanı öneriyor.
Temizlik: hastalık yayılmasın
Kirpiler genellikle yalnız yaşar. Hedgehog Street'e göre yiyecek birkaç kirpiyi bir araya getirince ortak yiyecek hastalığı kirpiler arasında, hatta insanlara da yayabilir. Temizlik için kaynakların önerileri:
- Her gün tazele: Yiyecek ve su kabını her gün doldur, yenmeyen yiyeceği kaldır (RSPCA).
- Dışarıda yıka: RSPCA'ya göre kapları dışarıda sıcak ve sabunlu suyla yıka, iyice durula; hastalık yayılmasın diye mutfakta yıkamaktan kaçın.
- Ayrı yıka: Hedgehog Street kirpi kaplarını kendi tabak ve kâselerinle birlikte yıkamamanı öneriyor.
Bahçende bir kirpi hasta ya da yaralı görünüyorsa yiyecek ve su vererek tedavi etmeye çalışma. Bölgendeki Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) müdürlüğüne, bir yaban hayatı rehabilitasyon merkezine ya da bir veteriner hekime ulaş.
Tüylüm evdeki dostların içindir; bahçene gelen yabani kirpi için kayıt tutmaz. Ama kedin ya da köpeğin varsa Mama ve kum stoğu mamanın ne zaman biteceğini hesaplar ve bitmeden hatırlatır. Kirpiye ayıracağın mamayı kendi dostunun stoğundan ayrı düşünmek işini kolaylaştırır.
Sık sorulanlar
Kirpiye ekmeği suya batırsam olur mu?
Hedgehog Street ve RSPCA ekmeğin kirpiye neredeyse hiç faydası olmadığını söylüyor. Sütle ıslatmak ise hiç olmaz: kirpiler laktozu sindiremez. Etli kedi ya da köpek maması ve su daha uygun seçenekler.
Her gece mama koymak zorunda mıyım?
Hayır. Hedgehog Street'e göre insanın bıraktığı yiyecek sadece ek bir destek; kirpiler yiyeceklerinin çoğunu doğada buluyor. İstersen sadece su bırak.
Mama kabı kedimi de çeker mi?
Çekebilir. Hedgehog Street ve RSPCA, kedilerin ve diğer büyük hayvanların giremeyeceği tünel girişli ya da boru gibi bir besleme istasyonu öneriyor.
Dostunun bakımını Tüylüm'de takip etVeteriner randevularını, aşı ve ilaç günlerini kaydet, zamanı gelince hatırlatalım. Ailenle Yuvam'da birlikte takip edin.
Kaynaklar
- Hedgehog Street (PTES ve BHPS) · Feeding hedgehogs
- Hedgehog Street · Summer FAQ
- Hedgehog Street · History of the hedgehog
- RSPCA · Hedgehogs in the garden
- British Hedgehog Preservation Society · Hedgehog FAQ
Bu yazı genel bilgi içindir; teşhis ya da tedavi önerisi değildir ve veteriner hekim muayenesinin yerini tutmaz. Dostunun sağlığıyla ilgili kararlar için veteriner hekimine danış. Hazırlayan: Tüylüm · Yayın ve son kontrol: 9 Kasım 2026. Bir hata görürsen [email protected]'a yaz, hemen düzeltelim. Fotoğraflar Wikimedia Commons'tan, her fotoğrafın altında yazan lisansla kullanıldı.
