Kurbağalar neden öter? Bahar gecelerinin şarkısını anlamak

Bahar akşamı bir göletin yanından geçerken duyduğun o ses: bazen yumuşak bir mırıltı, bazen ördeği andıran bir vaklama, bazen de kulağını dolduran bir koro. Kurbağa sesi doğanın en tanıdık seslerinden biri. Peki kurbağalar neden öter, her türün sesi neden farklıdır, neden bazı geceler susarlar? Bu yazıda Avustralya Müzesi'nin kurbağa araştırmacılarının ve İngiltere'deki amfibi koruma kuruluşu Froglife'ın bilgileriyle kurbağa seslerini anlattık. Yazının sonunda, onları rahatsız etmeden nasıl dinleyebileceğini de bulacaksın.

Öten çoğunlukla erkek

Avustralya Müzesi'nin kurbağa araştırmacısı Dr. Jodi Rowley'ye göre neredeyse bütün kurbağa türlerinde ötenler erkekler. Gece duyduğun koro aslında bir serenat: erkekler kendilerini olası eşlere tanıtmak için öter.

Çoğu kurbağa yumurtasını suya bıraktığı ve iribaşlar da orada büyüdüğü için erkekler genellikle göletlerin, barajların, derelerin ve sulak alanların içinde ya da yakınında öter. Bazıları sudan, bazıları kıyıdaki taşlardan, ağaçlardan ya da yerden ses verir.

Dört farklı çağrı

Avustralya Müzesi'nin bir başka yazısına göre kurbağaların tek bir sesi yok; dört tür çağrıdan söz ediliyor:

Aynı yazıya göre bölge çağrısı, aynı gölette birçok erkek öttüğünde aşk şarkısının son bölümü olarak duyuluyor. Aşk şarkısı yerden yere de biraz değişebiliyor, tıpkı insanlardaki şive gibi. Büyük kurbağaların sesi genellikle daha kalın; sıcak havada ötüş hızlanıyor.

Şişen boğaz: ses kesesi

Öten bir kurbağaya bakarsan boğazında ya da ağzının iki yanında balon gibi şişen bir kese görürsün: ses kesesi. Froglife'a göre çayır kurbağasının (Rana temporaria) erkeklerinde çenenin altında tek bir ses kesesi var. Yukarıdaki fotoğraftaki ova kurbağasının ise ağzının iki yanında birer ses kesesi şişmiş.

Froglife'a göre İngiltere'deki üç türün sesi birbirinden çok farklı:

• Çayır kurbağası: Alçak, yumuşak ve tekrarlayan bir vıraklama; karakurbağalarınınkinden daha yumuşak.
• Karakurbağası (Bufo bufo): Daha tiz ve sert; ördek ya da kaz sanılabilecek bir "kuvak-kuvak-kuvak".
• Natterjack kurbağası (Epidalea calamita): Hırıltılı ve çayır kurbağasından daha tiz; uygun koşullarda 2 km öteden duyulabiliyor.

Her türün kendi şarkısı

Rowley'ye göre bir bölgedeki her türün kendine özgü bir ötüşü var, çünkü erkekler kendi türlerinden dişileri çekmek istiyor. Dişilerin kulağı da kendi türünün sesine ayarlı; böylece kalabalık bir koroda doğru erkeği bulabiliyorlar.

Bu bizim için de bir hediye: Avustralya Müzesi'ne göre kurbağaları hiç rahatsız etmeden, sadece seslerini dinleyerek hangi türlerin çevrende yaşadığını anlayabilirsin. Rowley'nin örneklerinde sesler tiz bir vızıltıdan derin bir "bonk"a, böcek sesine benzeyen bir cıvıltıya kadar uzanıyor.

Ne zaman öterler?

Rowley'ye göre çoğu kurbağa gece aktif; bu yüzden onları dinlemenin en iyi zamanı gece. Yağmurdan sonra ötüş artıyor. Türlerin çoğu ilkbaharda ve yazda ürediği için sıcak aylar genellikle en iyi dönem; ama bazı türler serin ayları tercih ediyor. Bazı kurbağalar neredeyse bütün yıl ürüyor; bazıları ise yılda sadece birkaç gece ürüyor ve ötüyor. Avustralya'nın çöllerinde de yaşayan bir tür, su tutan kurbağa (Cyclorana platycephala), yeterince yağmur yağdığı her zaman ötüyor.

Froglife'a göre İngiltere'de çayır kurbağaları erkenden başlıyor: yumurtalar güneybatı İngiltere'de ocak ayından itibaren bırakılabiliyor. İlkbaharın başında yetişkinler kışladıkları yerlerden çıkıp doğruca bir gölete gidiyor; bir yumurta kümesinde 2.000'e kadar yumurta olabiliyor.

Ama kurbağalar sadece gece ötmüyor. Avustralya Müzesi'nin FrogID projesinde 196 türe ait 160.000'den fazla kayıt incelendi:

Araştırmacılara göre gündüz ötmek, sesin kalabalık gece korosunda kaybolmasını önleyebilir. Nemli ve gizli yerlerde yaşayan küçük türler için de bir eş bulma şansı, gündüzün getirdiği riske değebilir.

Doğada kurbağa dinlemek

Kurbağa dinlemek için uzun bir yolculuğa gerek yok. Avustralya Müzesi'nin örneklerinde bazı türler sığ bataklıklarda, su basmış çayırlarda, hatta su birikintilerinde ötüyor; bazen evinin yakınındaki bir gölet yeter.

• Zamanı seç: Rowley'ye göre en iyi zaman gece ve yağmurdan sonra; sıcak aylar genellikle en hareketli dönem.
• Suya yakın ol: Erkekler çoğunlukla göletlerin, derelerin ve sulak alanların içinde ya da çevresinde öter.
• Sessizce dinle: Avustralya Müzesi'ne göre türleri kurbağaları rahatsız etmeden, seslerinden tanıyabilirsin.
• Bak, dokunma: Froglife'a göre amfibiler için en iyisi hiç tutulmamak. Elin sıcaklığı bile hayvanı etkiliyor ve tekrar tekrar tutulmak davranışlarını değiştiriyor.
• Çizmelerini temizle: Froglife'a göre ranavirüs, kitrid (Bd) ve Bsal gibi amfibi hastalıklarının yayılma riski yüksek; sporlar ekipmanda, ayakkabıda ve bitkilerde yaşayabiliyor. Bir göletten diğerine geçmeden önce çizmelerini ve ekipmanını temizle.
• Uygulamalar: Froglife'ın Dragon Finder uygulamasında İngiltere'deki amfibilerin sesleri var; tür tanımaya ve gördüklerini bildirmeye yarıyor. Avustralya Müzesi'nin FrogID projesi de Avustralya'nın dört bir yanından toplanan kurbağa sesi kayıtlarıyla çalışıyor.

Kurbağa yumurtalarını ve iribaşları yerinde bırakmanın neden önemli olduğunu ve bahçende kurbağalara nasıl yardım edebileceğini bahçedeki ve doğadaki kurbağalar yazımızda anlattık. Bir kurbağayı taşıman gerçekten gerekiyorsa: amfibilere dokunmak.

Sık sorulanlar

Dostunun bakımını Tüylüm'de takip etVeteriner randevularını, aşı ve ilaç günlerini kaydet, zamanı gelince hatırlatalım. Ailenle Yuvam'da birlikte takip edin.

Kaynaklar

• Australian Museum · Why do frogs call? (Dr Jodi Rowley, 2017)
• Australian Museum · The language of frogs: what are your backyard frogs saying? (2019)
• Australian Museum · Frogs call at night, right? (2020)
• Froglife · Croaks on croaks (2024)
• Froglife · Common frog
• Froglife · Bare hands, gloves or not at all – what's best for amphibians and why? (2024)

Hazırlayan: Tüylüm · Yayın ve son kontrol: 26 Ekim 2026. Bir hata görürsen [email protected]'a yaz, hemen düzeltelim. Fotoğraflar Wikimedia Commons'tan, her fotoğrafın altında yazan lisansla kullanıldı.