Basset Hound

Royal Kennel Club'ın ırk standardı Basset'i, kokuyla avlanan, sürü içgüdüsü taşıyan, derin ve melodik sesli, azimli bir tazı olarak tanımlıyor. Mizacı için standardın seçtiği sözcükler sakin, sevecen, asla saldırgan ya da ürkek olmayan. AKC de onu alçak yapılı ve uysal bir köpek diye anlatıyor ve ekliyor: bazen inatçı olabilir.

Bu "inatçılık" çoğu zaman burnundan gelir. Basset, bir iz yakaladığında yavaş ama kararlı biçimde o izi takip eder ve o sırada çağrılmak umurunda olmayabilir. Evde ise genellikle sakin, ailesine yakın ve rahatına düşkün bir köpektir.

Sürü köpeği olduğu için yalnızlıktan pek hoşlanmaz. Standardın vurguladığı derin sesini sıkıldığında ya da yalnız kaldığında kullanabilir; bu ses apartmanda kolayca duyulur.

Basset, sakin bir tempoyu seven, köpeğiyle her gün kısa ama keyifli yürüyüşlere çıkacak ve kulak, deri, kilo bakımını düzenli yapacak evler için uygun.

Basset'in kısa bacakları ve ağır gövdesi, yüksek yerlerden atlamayı ona göre bir iş olmaktan çıkarıyor. Arabaya binerken ya da kanepeye çıkarken rampa kullanmak ve onu kaldırırken hem göğsünü hem arka kısmını desteklemek sırtını korumaya yardımcı olabilir.

Royal Kennel Club'a göre Basset Hound Fransız kökenli ama İngiltere'de geliştirildi. Fransa'nın Artois ve Normandiya bölgelerinden tazılar 1860'larda İngiltere'ye getirilmeye başlandı. 1870'lerde Everett Millais modern ırkın gelişiminde önemli bir rol oynadı: getirdiği Model adlı tazı, kendine özgü İngiliz tipi Basset'in temelini oluşturdu ve Millais bu tipi Beagle ve Bloodhound kanıyla geliştirdi.

Basset Hound Kulübü 1884'te kuruldu; ırkı destekleyenler arasında, Sandringham'da Basset besleyen Kraliçe Alexandra da vardı. Irk, küçük av hayvanlarını yaya olarak avlamak için yetiştirildi. Kulübe göre yere yakın gövdesi ve iyi burnu bu iş içindi; uzun kulaklarının kokuyu tutmaya yardım ettiği, gevşek ve esnek derisinin de sık çalılıkta koruma sağladığı düşünülüyordu.

Royal Kennel Club'ın burada altını çizdiği nokta önemli: bu özellikler ölçülü kalmalı. Köpek, asıl işi için gereken atletizmi, sağlamlığı ve yerden yeterli yüksekliği korumalı.

Basset kısa bacaklı, uzun ve ağır gövdeli bir köpektir. Başı iri, kulakları çok uzun ve kıvrımlı, gözleri ifadeli ve hafif sarkık görünümlüdür.

• Boy: Royal Kennel Club standardına göre omuz yüksekliği 33–38 cm.
• Ağırlık: AKC'ye göre 18–29 kg (40–65 pound). Boyuna göre ağır bir köpektir.
• Tüy: Kısa, düz ve sık; standarda göre uzun ya da yumuşak tüy istenmez.
• Renk: Genellikle siyah-beyaz-kahverengi (üç renk) ya da limon-beyaz; standart, tanınmış her tazı rengini kabul ediyor.

Abartılı görünüş ve Breed Watch

Royal Kennel Club'ın Breed Watch (ırk gözlemi) programı, gösterilerde jürilerin özellikle dikkat etmesi gereken sağlık sorunlarını listeler. Basset Hound bu listede en yüksek dikkat kategorisinde (3. kategori). Kulübün saydığı sorunlar:

• İçe ya da dışa dönmüş, göze tam oturmayan göz kapakları
• Burnun ucunu belirgin şekilde geçen kulaklar
• Deri kıvrımlarında iltihap, tüy dökülmesi ya da eski iltihap izleri
• Yerden yeterince yükselmeyen, aşırı derin gövde ya da fazla deri
• Hatalı ısırık (diş kapanışı)
• Fazla kilo
• Baş, gövde ya da bacaklarda aşırı deri

Yavru seçerken "en sarkık", "en kırışık" ya da "kulakları en uzun" olanı değil; gözleri sağlıklı görünen, yerden rahatça yükselen ve rahat hareket eden anne babalardan geleni ara.

Kısa tüylü olduğu için tarama kolaydır; Royal Kennel Club haftada bir bakım öneriyor. Ama Basset'te asıl bakım tüyde değil, kulak, göz ve deri kıvrımlarında.

• Kulaklar: Haftada en az bir kez içine bak; yürüyüşte kirlenen kulak uçlarını gerekirse nemli bir bezle sil. Koku, kızarıklık, kahverengi akıntı ya da sık kafa sallama varsa veterinerine göster.
• Gözler: Kızarıklık, akıntı ya da gözü kısma fark edersen beklemeden veterinerine git.
• Deri kıvrımları: Dudak ve boyun çevresindeki kıvrımları nemli kalmasın diye kontrol et ve kuru tut.
• Tarama ve yıkama: Haftada bir fırçala; gerekirse köpeklere uygun şampuanla yıka ve kulak içini kurula.
• Tırnak ve dişler: Ağır bir köpekte uzun tırnak yürüyüşü bozar; düzenli kontrol et.

Ayrıntılar için köpek tüy bakımı yazımıza bakabilirsin.

Royal Kennel Club Basset için günde bir saate kadar egzersiz öneriyor. Hızlı koşudan çok, burnunu kullandığı sakin ve düzenli yürüyüşler ona uygun.

• Koklama: Basset'in en sevdiği iş iz sürmek. Saklanan ödülleri bulma ve iz takibi oyunları onu hem zihinsel hem bedensel olarak yorar. Koklama oyunları yazımızda fikirler var.
• Tasma ve geri çağırma: Bir kokuya dalan Basset çağrıya kulak asmayabilir. Güvenli olmayan alanda tasmalı gezdir; geri çağırmayı uzun bir eğitim tasmasıyla çalış. Çağırınca gelmeyen köpek yazımız yardımcı olur.
• Sabır ve ödül: AKC'nin söylediği gibi bazen inatçı olabilir. Kısa, ödüllü ve tekrarlı çalışmalar sert yöntemlerden çok daha iyi sonuç verir.
• Sırtını koru: UFAW, zaten yıpranmış bir diskin bir atlama ya da düşmeyle fırlayabileceğini belirtiyor. Yüksekten atlamayı rampa ile azaltmak ve düzenli, sakin yürüyüşler bu ırk için mantıklı bir düzen.
• Sıcak: Yaz yürüyüşlerini serin saatlere al; sıcak havada köpek yazımız sıcak çarpması belirtilerini anlatıyor.

Basset için özel bir mama gerekmez; yaşına ve hareketine uygun, tam ve dengeli bir köpek maması yeterli. Ama kilo bu ırkta çok önemli: Royal Kennel Club fazla kiloyu Breed Watch'taki dikkat noktaları arasında sayıyor. Kısa bacaklar ve uzun bir sırt üzerindeki her fazla kilo, eklemlere ve omurgaya yük bindirir. Farklı ırklardan 700 köpeğin ölçüldüğü 2013 tarihli bir çalışmada fazla kilonun sırt diski fıtığı riskini artırdığı bulundu.

• Mamayı ölçerek ver; ödülleri günlük miktardan düş.
• Kaburgalarını ince bir yağ tabakasının altında hissedebilmelisin.
• Merck Veteriner El Kitabı, mide dönmesi riski için günde tek öğün ve hızlı yemeyi risk etkenleri arasında sayıyor; günlük mamayı iki ya da daha fazla öğüne bölmek konusunda veterinerine danış.
• Masadan yemek verme; köpeklere zararlı yiyecekler listesine göz at.

Basset'in sağlık sorunlarının çoğu, ırkı tanınır yapan özelliklerle bağlantılı: uzun kulaklar, gevşek deri ve kısa bacaklar. Aşağıdakiler bilgi içindir; teşhis ve tedavi için veteriner hekimine danış.

Kulak iltihabı

İngiltere'de 2016 yılı veteriner kayıtlarıyla yapılan bir çalışmada, bir yıl içinde dış kulak iltihabı tanısı alan köpeklerin oranı genelde %7,3 iken Basset'lerde %28,8 idi. Basset, melez köpeklere göre yaklaşık 5,9 kat riskle bu çalışmada en yüksek riskli ırktı. Araştırmacılar Basset'lerin derisinde ve kulak kanalında daha fazla Malassezia mayası bulunduğunu bildiren önceki çalışmalara da dikkat çekiyor. Düzenli kulak kontrolü bu ırkta vazgeçilmez.

Sırt diski hastalığı

Basset, Dachshund gibi "kondrodistrofik" bir ırk: kısa bacakları, kıkırdak ve kemik gelişimini etkileyen kalıtsal bir özellikten geliyor ve bu özellik omurlar arasındaki disklerin erken yıpranmasıyla bağlantılı. 2013 tarihli bir çalışma disk fıtığının en çok Dachshund, Basset ve Pekinez gibi uzun ve alçak yapılı ırklarda görüldüğünü belirtiyor. 2024 tarihli bir çalışma ise Basset'i sırt diski fıtığına yatkın en iri kondrodistrofik ırk olarak tanımlıyor; bu çalışmada nöroloji bölümlerine gelen Basset'lerde hastalık Dachshund'lara göre daha az görüldü, köpekler daha ileri yaştaydı ve taburcu olurken daha sık yürüyebiliyordu. Ani sırt ağrısı, arka bacaklarda güçsüzlük ya da sendeleme acil bir durumdur.

Dirsek sorunları

UFAW'a göre dirsek ekleminin bir parçasının kemiğe kaynamadığı "birleşmemiş ankoneal çıkıntı" (UAP), iri ırklarda olduğu kadar Basset'te de sık görülüyor; kısa bacaklara yol açan kemik gelişimi farkının bunda rol oynayabileceği düşünülüyor. Sorun çoğu zaman 5–9 aylıkken ön bacakta topallamayla fark ediliyor ve dirsekte kireçlenmeye yol açabiliyor. Royal Kennel Club yetiştiricilere dirsek taraması öneriyor.

Göz: glokom ve göz kapakları

Glokom, göz içi basıncının yükselmesidir ve körlüğe yol açabilir. Basset'te iki kalıtsal türü araştırıldı: göz içindeki süzme açısının kapandığı tür (kapalı açılı glokom) ve açının açık kaldığı tür (açık açılı glokom). Açık açılı türle bağlantılı bir gen değişikliği 2015'te bulundu ve bunun için DNA testi var. Royal Kennel Club yetiştiricilere göz muayenesini, süzme açısının incelenmesini (gonyoskopi) ve bu DNA testini öneriyor. Merck Veteriner El Kitabı'na göre ani glokomda göz akı kızarır, kornea bulanıklaşır, göz bebeği büyür ve göz ağrılıdır; böyle bir durumda köpek hemen veterinere götürülmeli. Göze tam oturmayan, içe ya da dışa dönen göz kapakları da tahrişe yol açabilir.

Mide dönmesi (GDV)

Merck Veteriner El Kitabı, midenin gazla şişip kendi etrafında döndüğü ve hayatı tehdit eden bu acil durum için riskli ırklar arasında Basset Hound'u da sayıyor. Belirtiler: kusmaya çalışıp kusamama, salya, huzursuzluk ve karında şişlik.

Diğerleri

Royal Kennel Club, Lafora hastalığı (ilerleyici bir epilepsi türü) için de DNA testi öneriyor.

İngiltere'de 18 farklı kaynaktan yaklaşık 585 bin köpeğin verisini kullanan 2024 tarihli çalışmada Basset Hound'un ortanca ömrü 12,5 yıl bulundu; melez köpeklerin ortanca ömrü 12,0 yıldı. AKC ise ırk için 12–13 yıl beklenen ömür veriyor. Royal Kennel Club ırkın ömrünü "10 yıldan fazla" olarak gösteriyor.

İdeal kilo, düzenli kulak ve göz kontrolü ve sırtını koruyan bir günlük düzen, Basset'in uzun ve rahat yaşamasının en somut yolları.

• Barınağı da düşün: Saf ırk köpekler de barınaklara ve sahiplendirme derneklerine düşebiliyor. Barınaktan köpek sahiplenmek yazımız ilk adımları anlatıyor.
• Yetiştiriciden alacaksan: Anne ve babayı görmek iste. Göz muayenesi ve gonyoskopi sonuçlarını, açık açılı glokom ve Lafora DNA testlerini ve dirsek taramasını sor.
• Görünüşe bak: Gözleri kızarık ya da sarkık, gövdesi yere çok yakın, derisi aşırı kat kat anne babalardan gelen yavrulardan kaçın.
• Kırmızı bayraklar: Anneyi göstermeyen, sürekli yavru satan, belge sunmayan satıcılardan uzak dur.
• Yasal kayıt: Türkiye'de sahipli köpeklerin mikroçiple kimliklendirilip PETVET sistemine kaydedilmesi zorunlu. Ayrıntılar PETVET kaydı ve mikroçip yazımızda.
• İlk günler: Eve yavru köpek geldi: ilk hafta yazımız ilk haftayı adım adım anlatıyor.