İngiliz bulldog

Royal Kennel Club'a göre İngiliz bulldog sakin, sevecen ve insanlarla birlikte olmaktan hoşlanan bir köpek. Heybetli görünüşüne rağmen genellikle yumuşak ve iyi huyludur; çocuklar dahil ailesiyle yakın bağ kurar. Irk standardı onu uyanık, cesur, sadık, güvenilir, "görünüşte sert ama sevecen" diye tanımlar. Birçoğu evini ve ailesini kollayan bir dikkat taşır, ama Royal Kennel Club'a göre bu nadiren saldırganlığa dönüşür; erken sosyalleştirilen bulldoglar insanlarla ve diğer hayvanlarla genellikle iyi geçinir.

İnatçı bir yanı vardır ve en hızlı öğrenen ırklardan değildir; kısa, olumlu oturumlar ve sabır en iyi sonucu verir. Uzun süre yalnız bırakılmamalıdır. 2020 tarihli bir İngiltere çalışmasında bulldog, Fransız bulldog ve Pug sahiplerinin %93'ü aynı ırkı yeniden sahiplenmek istediğini söyledi; önermeyenler ise en çok sağlık sorunlarını ve masrafları gösterdi.

İngiliz bulldog, sakin bir ev hayatı isteyen, köpeğini uzun süre yalnız bırakmayacak ve yüksek veteriner masraflarına hazırlıklı aileler için uygun.

Royal Kennel Club'a göre boğalara köpek saldırtma "eğlencesi" İngiltere'ye 12. yüzyılda Normanlarla geldi ve 1500'lerde her kesimden insanın izlediği bir gösteriye dönüştü. Zamanla bu iş için kullanılan uzun bacaklı mastif tipi köpeklerin yerini, güçlü başlı ve çeneli, daha küçük ve tıknaz köpekler aldı; bunlar bugünkü bulldogun atalarıdır. 1835'te bu acımasız uygulama yasaklandı ve işsiz kalan ırk yok olma tehlikesiyle karşılaştı. Arkadaş olarak beslenen köpekler, köpek sergilerinin moda olmasıyla ırkın yeniden canlanmasını sağladı; The Kennel Club ırkı 1873'te tanıdı.

2022 tarihli bir VetCompass makalesi, ilk bulldogun bugünkünden çok daha kaslı ve atletik bir köpek olduğunu, 1890'larda yazılan ırk standardı ve sergi modasıyla kısa sürede daha kısa yüzlü, alt çenesi öne çıkık, daha ağır ve eğri ön bacaklı bir köpeğe dönüştüğünü anlatıyor. Royal Kennel Club'a göre 21. yüzyılın başından beri özenli yetiştiriciler abartılı özellikleri azaltmaya çalışıyor ve ırk standardı da bu yönde değiştirildi.

Royal Kennel Club standardı, kısa ve düz tüylü, tıknaz, alçak, geniş, güçlü ve kompakt bir köpek tarif eder. Yüz görece kısa, burun geniş ve hafif yukarı kalkıktır, ama standart bunun aşırı olmamasını ister.

• Ağırlık: Royal Kennel Club standardına göre erkek 25 kg, dişi 23 kg. AKC erkek için 50, dişi için 40 pound (yaklaşık 23 ve 18 kg) veriyor. 2022 VetCompass çalışmasında İngiltere'deki bulldogların ortalama kilosu 25,55 kg'dı.
• Boy: AKC'ye göre omuz yüksekliği 36–38 cm (14–15 inç).
• Gözler: Standarda göre ne çökük ne dışarı fırlamış, belirgin bir göz sorunu olmamalı.
• Renkler: Tigre (brindle), açık kahve (fawn), kızıl, beyaz ve bunların beyazla karışımları. Royal Kennel Club, sağlık riskleri yüzünden merle desenli bulldogları kaydetmiyor.

Standart açıkça, nefes sıkıntısı gösteren ya da aşırı solunum sesi çıkaran köpekleri kabul edilemez sayar ve vücudun şişmanlığa eğilimsiz, sıkı kaslı olmasını ister. Royal Kennel Club'ın sergi hakemleri için hazırladığı "Breed Watch" listesinde ise nefes sıkıntısı, içe ya da dışa dönük göz kapakları, burun üstündeki ağır kırışık, kıvrım iltihabı, kuyruksuzluk ya da burgu kuyruk, sıkışık burun delikleri ve fazla kilo özel dikkat istenen noktalar olarak yer alıyor.

Royal Kennel Club'a göre kısa tüyü haftada bir taramayla bakılır; ama kıvrımları her gün ilgi ister.

• Kıvrımlar: Royal Kennel Club'ın yayımladığı veteriner yazısı, yüz, kuyruk ve dişilerde genital bölge çevresindeki kıvrımların her gün temizlenmesini ve yıkadıktan, su içtikten sonra kuru tutulmasını öneriyor. Kötü koku, kızarıklık ya da akıntı varsa veterinerine göster.
• Patiler: 2022 çalışmasında parmak arası kist bulldoglarda diğer köpeklerin yaklaşık 13 katı sık görüldü; pati aralarını düzenli kontrol et.
• Gözler: Her gün kızarıklık, akıntı, kuruluk ya da göz kenarında kırmızı bir şişlik var mı diye bak.
• Dişler: Alt çene öne çıkık olabilir; dişleri düzenli kontrol ettir.
• Ev ortamı: Yazın serin bir oda, gölge ve her zaman taze su şart.

Tarama ve tırnak bakımı için köpek tüy bakımı yazımıza bakabilirsin.

Royal Kennel Club, bulldog için genellikle günde iki kısa ve sakin yürüyüşün yeterli olduğunu, aşırı ısınmaya yatkın olduğu için sıcak havada egzersizden kaçınılması gerektiğini belirtiyor. Eğitimde kısa, olumlu ve ödüllü oturumlar en iyisidir; çabuk sıkılabileceği için uzun tekrarlardan kaçın. Erken sosyalleştirme önemli.

• Göğüs tasması: Royal Kennel Club'ın yayımladığı veteriner yazısı, BOAS'lı köpeklerde hava yoluna baskı yapmaması için boyun tasması yerine göğüs tasması (harness) öneriyor.
• Zihinsel oyunlar: Ödül saklama ve koklama oyunları nefesini zorlamadan oyalar.
• Yalnız kalma: Royal Kennel Club uzun süre yalnız bırakılmamasını öneriyor.

Bulldogun özel bir mamaya ihtiyacı yok; yaşına uygun, tam ve dengeli bir köpek maması yeterli. Royal Kennel Club'ın yayımladığı veteriner yazısına göre RVC araştırmaları obeziteyi bulldog ve Pug'ın en önemli sağlık sorunu olarak gösteriyor; fazla kilo BOAS belirtilerini ağırlaştırıyor ve diğer sorunları da kötüleştirebiliyor.

• Mamayı ölçerek ver; günlük miktarı veterinerinle ideal kilosuna göre belirle.
• Ödülleri günlük miktardan düş, sofradan verme.
• Kaburgalarını ince bir yağ tabakasının altında hissedebilmen ve yukarıdan bakınca belinin belli olması iyi bir işaret.
• Ayda bir tart.

İnsan yemeklerinden bazıları köpekler için zehirli; köpeklere asla verilmemesi gereken yiyecekler listesine göz at.

2022 tarihli VetCompass çalışması, İngiltere'de veteriner kayıtlarını inceleyerek bulldogların en az bir hastalık tanısı alma olasılığını diğer köpeklerin yaklaşık 2 katı buldu ve bu sorunların çoğunun ırkın aşırı vücut yapısından kaynaklandığını belirtti; yazarlar ırkın acilen daha ılımlı bir yapıya doğru yeniden tanımlanmasını öneriyor. Aşağıdakiler bilgi içindir; teşhis ve tedavi için veteriner hekimine danış.

Nefes yolu tıkanıklığı (BOAS)

Kısa yüzde burun delikleri dar, damak uzun ve kalındır; Royal Kennel Club'a göre özellikle bulldogda bunlara nefes borusunun darlığı da eşlik edebiliyor. 2022 çalışmasında BOAS tanısı diğer köpeklere göre yaklaşık 19 kat daha sık bulundu. Cambridge grubunun çalışmalarında bulldogların yalnızca yaklaşık %11'inde hiç BOAS belirtisi görülmedi. Dinlenirken horlama, hırıltı, ağır soluma, yürüyüşte durma, uykuda kısa nefes durmaları ve köpüklü salya işaretler arasında. Uyanıkken horlamak normal değildir. UFAW, BOAS'lı köpeklerde narkoz riskinin de daha yüksek olduğunu belirtiyor.

Deri ve pati

2022 çalışmasında deri kıvrımı iltihabı, bulldoglarda diğer köpeklere göre yaklaşık 38 kat daha sık görüldü; bu, çalışmadaki en yüksek riskti. Parmak arası kistler de belirgin şekilde daha sıktı.

Göz sorunları

Üçüncü göz kapağının bezinin sarkması ("kiraz göz") 2022 çalışmasında yaklaşık 27 kat sık bulundu. 2021 tarihli bir başka VetCompass çalışmasında gözyaşı azlığı (kuru göz) riski bulldoglarda melez köpeklere göre yaklaşık 38 kat yüksekti. UFAW, burun kıvrımının ve içe dönük göz kapaklarının gözü sürekli tahriş edebildiğini belirtiyor.

Kalça, dirsek ve kalp

Royal Kennel Club eklem sorunlarını, kalça ve dirsek displazisini ırkın sık sorunları arasında sayıyor ve kalça, dirsek taramalarını öneriyor. UFAW'a göre bulldog, kalpten akciğere giden damarın daralması (pulmoner stenoz) en sık görülen ırk; erkeklerde daha sık ve yavruyken veterinerin kalbi dinlemesiyle fark edilebiliyor. Royal Kennel Club ayrıca idrarda ürik asit yükselmesine yol açan kalıtsal bir durum (hiperürikozüri, HUU) için DNA testi öneriyor.

Doğum

2010 tarihli bir İngiltere araştırmasında bulldog doğumlarının %80'den fazlası sezaryenle gerçekleşmişti; UFAW bu oranı %86 olarak aktarıyor. Yavruların başı iri, annenin leğeni dar olduğu için normal doğum çoğu zaman mümkün olmuyor.

İngiltere'de 18 farklı kaynaktan yaklaşık 585 bin köpeğin verisini kullanan 2024 tarihli çalışmada bulldogun ortanca ömrü 9,8 yıl bulundu; melez köpeklerde bu rakam 12,0 yıldı. Çalışma bulldogu erken ölüm riski en yüksek ırklar arasında sayıyor.

VetCompass verisiyle hazırlanan 2022 tarihli yaşam tablolarında doğumdaki beklenen ömür 7,39 yıl çıktı; bulldog, incelenen 18 ırk içinde kalan ömrü en erken (9–10 yaş aralığında) bir buçuk yılın altına düşen ırktı. Royal Kennel Club ırkın ömrünü "10 yıldan az", AKC ise 8–10 yıl olarak veriyor. Kilo kontrolü, serin bir yaşam ve deri, göz ve nefes sorunlarının erken fark edilmesi ömrü uzatmanın en somut yolları.

• Barınağı da düşün: Bulldoglar da barınaklara ve sahiplendirme derneklerine düşüyor. Barınaktan köpek sahiplenmek yazımız ilk adımları anlatıyor.
• Nefes taraması: Royal Kennel Club, RFGS nefes taramasını ve göz muayenesini yetiştiricilerin en azından yapması gereken testler sayıyor. Programda eğitimli bir veteriner nefesi kısa bir tempolu yürüyüşün öncesinde ve sonrasında dinler, 0–3 arası bir derece verir; 3. derecedeki köpeklerden yavru alınmaması öneriliyor.
• Diğer taramalar: HUU DNA testi, kalça ve dirsek taraması sonuçlarını da sor.
• Kendi gözünle bak: Anne ve babanın burun delikleri açık olmalı; uyanıkken horlayan, hırıldayan ya da nefes ameliyatı geçirmiş ebeveynlerden kaçın. Kıvrımlarda kızarıklık ve gözlerde akıntı olup olmadığına bak.
• Ilımlı yapı: Daha uzun burunlu, daha az kırışık ve fazla kilosu olmayan ebeveynleri tercih et; UFAW, kendisi normal doğumla dünyaya gelmiş hayvanlardan yetiştirmenin doğum sorununu zamanla çözebileceğini belirtiyor.
• Bütçe: Deri, göz, nefes ve doğum için yüksek veteriner masraflarına hazırlıklı ol.
• Yasal kayıt: Türkiye'de sahipli köpeklerin mikroçiple kimliklendirilip PETVET sistemine kaydedilmesi zorunlu. Ayrıntılar PETVET kaydı ve mikroçip yazımızda.