Amerikan cocker spaniel

Royal Kennel Club'ın ırk tanıtımına göre Amerikan cocker neşeli, insan odaklı ve arkadaşlıkla mutlu olan bir köpek. Tanıtım onu genellikle nazik, insanını memnun etmeye istekli ve aile yaşamına uygun diye anlatıyor; erken yaşta iyi sosyalleştirildiğinde çocuklarla ve diğer evcil hayvanlarla iyi geçiniyor. Royal Kennel Club'ın standardı da dengeli bir mizaç ve çekingenlikten uzak bir köpek istiyor.

AKC ise ırkı neşeli ve oyuncu diye tanımlıyor: av köpeği olarak geliştirildi ama asıl ününü her yere uyan bir aile arkadaşı olarak kazandı. İnsan odaklı ve arkadaşlıkla mutlu olan bir ırk olduğu için uzun saatler yalnız kalmak ona göre değil.

Royal Kennel Club, bu ırkın da birçok spaniel gibi sert davranışa karşı hassas olabileceğini belirtiyor. Bağırmak ya da cezalandırmak yerine sabırlı ve ödüllü bir yaklaşım çok daha iyi sonuç verir.

Amerikan cocker, köpeğiyle çok vakit geçirecek, tüy bakımına her gün zaman ayırabilecek ve düzenli kuaför masrafını göze alabilecek ailelere uygun.

Royal Kennel Club açıkça söylüyor: bu ırk "az bakım isteyen bir köpek" arayanlar için değil. Tüy bakımı ve egzersiz, günün düzenli bir parçası olmalı. Çocuklu evler için evde çocuk ve köpek yazımıza da göz at.

Royal Kennel Club'a göre Amerikan cocker'ın kökleri İngiliz cocker'la aynı: 1800'lerin sonunda Kanada'da doğan, ünlü siyah köpek Obo'nun oğlu Obo II pek çok yavrunun babası oldu ve ırkın temelini oluşturdu. Irk ABD'de önce İngiliz tipinin devamı olarak gelişti; ama 1920'lere gelindiğinde bazı Amerikan yetiştiriciler daha kubbeli kafaları, daha kısa burunları ve daha bol tüyü seçmeye başladı.

AKC, 1936'da İngiliz tipi cocker'lar için ayrı bir sınıf açtı ve 1945'te iki köpeği ayrı ırklar olarak kabul etti. O günden beri ABD'de "Cocker Spaniel" denince Amerikan cocker anlaşılıyor; AKC de ırkı bu adla tanıtıyor. Royal Kennel Club'a göre ırk büyük ölçüde arazi çalışması için değil, sergi ve aile köpeği olarak geliştirildi.

Amerikan ve İngiliz cocker farkı

• Boy: Amerikan cocker daha küçüktür; Royal Kennel Club standartlarına göre erkekler 37–39 cm, İngiliz cocker erkekleri 39–41 cm.
• Baş: Amerikan cocker'ın kafası daha yuvarlak (kubbeli), burnu daha kısa.
• Tüy: Amerikan cocker'ın tüyü çok daha bol ve uzundur; İngiliz cocker'ınki daha sade.
• Kullanım: Royal Kennel Club'a göre Amerikan cocker büyük ölçüde arazi çalışması için değil, sergi ve aile köpeği olarak geliştirildi.

Amerikan cocker toplu, sağlam gövdeli, güçlü bacaklı küçük bir av köpeğidir. Kafası zarif ve yuvarlak, kulakları gözün alt hizasından bağlanır ve burnun ucuna kadar uzanan uzun, ipeksi, düz ya da dalgalı tüylerle kaplıdır.

• Boy: Royal Kennel Club standardına göre erkeklerde 37–39 cm (14,5–15,5 inç), dişilerde 34–37 cm (13,5–14,5 inç). AKC de aynı aralığı veriyor.
• Ağırlık: AKC'ye göre erkekler 11–14 kg (25–30 pound), dişiler 9–11 kg (20–25 pound).
• Tüy: Başta kısa ve ince, gövdede orta uzunlukta ve altında koruyucu bir alt tüy var; kulaklar, göğüs, karın ve bacaklar bol püsküllü. Standart, tüyün gövde hatlarını gizleyecek ya da hareketi engelleyecek kadar aşırı olmamasını istiyor.
• Renkler: Siyah, siyah-ten, kahverengi-ten ve siyah dışındaki düz renkler (krem tonlu "buff", çikolata gibi); iki ya da üç renkli ve kırçıl (roan) desenler.

Royal Kennel Club, ırkı sergi hakemlerinin dikkat etmesi gereken "Breed Watch" listesine aldı; ırk için belirtilen sorun dışa doğru fırlak gözler. Yavru seçerken aşırı fırlak gözlü köpekleri değil, dengeli yapılı olanları tercih et.

Royal Kennel Club'a göre tüy bakımı bu ırkta günlük yaşamın önemli bir parçası: düğümlenmeyi önlemek için her gün fırçalama ve tüyü iyi durumda tutmak için düzenli profesyonel kuaför gerekiyor.

• Tarama: Her gün, tüyü katman katman açarak; kulak püsküllerini, koltuk altlarını ve bacakları unutma. Düğüm bırakılırsa deriye yakın keçeleşir ve acıtır.
• Kuaför: Düzenli profesyonel bakım gerekir. Tüyü daha kısa kestirmek günlük bakımı kolaylaştırabilir; bunu kuaförünle konuş.
• Kulaklar: Haftada en az bir kez bak; yüzme ve banyodan sonra kurula. Koku, akıntı, kızarıklık ya da başını sallama varsa veterinerine göster.
• Gözler: Göz çevresini temiz tut; kızarıklık, akıntı ya da gözünü kısma fark edersen beklemeden veterinere götür.
• Pati ve dişler: Pati arasındaki tüyleri kısa tut, yürüyüşten sonra kılçık ve diken kontrol et; diş fırçalamaya yavrulukta alıştır.

Ayrıntılar için köpek tüy bakımı yazımıza bakabilirsin.

Royal Kennel Club'a göre Amerikan cocker'ı eğitmek görece kolay, özellikle erken başlanan, tutarlı ve ödüle dayalı yöntemlerle. Aynı kaynak ırkın günde iki saatten fazla egzersizle mutlu olan gerçekten hareketli bir arkadaş olduğunu, yürüyüşlerin yanında zihinsel uğraşa da ihtiyaç duyduğunu vurguluyor.

• Yürüyüş ve oyun: Günü birkaç yürüyüşe ve kısa oyunlara böl.
• Koklama: Saklanan ödülleri buldurmak spaniel burnunu çalıştırır. Koklama oyunları yazımızda fikirler var.
• Getirme: Pek çoğu küçük bir oyuncağı getirmeyi sever.
• Geri çağırma: Koku peşine düşebilir; çağırınca gelmeyi düzenli çalış. Geri çağırma yazımız adım adım anlatıyor.
• Yalnız kalma: İnsanına bağlı olduğu için yalnız kalmayı yavaş yavaş öğret. Ayrılık kaygısı yazımız yardımcı olur.
• Tüy ve egzersiz: Uzun tüy çalı ve çamurda çabuk kirlenir ve düğümlenir; doğa yürüyüşünden sonra kısa bir tarama alışkanlık olsun.

Amerikan cocker'ın özel bir mamaya ihtiyacı yok; yaşına ve hareketine uygun, tam ve dengeli bir köpek maması yeterli. Küçük bir köpekte birkaç yüz gram bile önemli bir fark yaratır.

• Mamayı ölçerek ver; ödülleri günlük miktardan düş.
• Bol tüy kilo artışını gizler; kaburgalarını elinle kontrol et, ince bir yağ tabakasının altında hissedebilmelisin.
• Ayda bir tart; kısırlaştırmadan sonra ihtiyacı veterinerinle yeniden konuş.
• Uzun kulaklar mama ve su kabına girer; dar ağızlı, derin bir kap kulakları temiz ve kuru tutmaya yardım eder.

İnsan yemeklerinden bazıları köpekler için zehirli; köpeklere asla verilmemesi gereken yiyecekler listesine göz at.

Aşağıdakiler bilgi içindir; teşhis ve tedavi için veteriner hekimine danış.

Kulak iltihabı

Finlandiya'da 55 veteriner kliniğinin 2010 kayıtlarına dayanan bir çalışmada Amerikan cocker'ların %27'sinde dış kulak iltihabı vardı; bu oran İngiliz cocker'da %15,7'ydi. Amerikan cocker'larda iltihap daha sık tekrarlıyor ve daha sık ameliyat gerektiriyordu. Sahiplerle yapılan ankette, ilk kulak iltihabının 1 yaşından önce başlaması, kulak kanalının kalıcı olarak hasar gördüğü ileri evre hastalığın riskini artırıyordu. Araştırmacılar bu ırkta kulak iltihabına ilk seferden ciddi yaklaşılmasını ve tekrarın önlenmesini öneriyor. Kulağını kaşıma, başını sallama, koku ya da akıntı fark edersen hemen veterinerine göster.

Glokom (göz tansiyonu)

Cornell'e göre glokomda gözün içindeki sıvı düzgün boşalamaz, göz içi basıncı yükselir ve bu basınç görme sinirine zarar vererek körlüğe yol açabilir. İlk belirtiler hafif kızarıklık ve gözünü kısma gibi masum görünebilir; ama her zaman veterinere gösterilmeli. Kuzey Amerika'daki veteriner fakültesi hastanelerinin kayıtlarına dayanan bir çalışmada, 1994–2002 arasında ırka bağlı glokomun en sık görüldüğü ırk %5,5 ile Amerikan cocker'dı. Royal Kennel Club yetiştiricilere göz muayenesinin yanında, göz içindeki sıvının boşaldığı açıyı inceleyen gonyoskopiyi öneriyor; Cornell'e göre kalıtsal (birincil) glokomda bu açı bozuk gelişiyor.

Katarakt ve PRA

Aynı veri tabanına dayanan bir başka çalışmada 1964–2003 arasında Amerikan cocker'ların %8,8'inde katarakt kaydı vardı; katarakt nedeniyle gelen köpekler arasında en kalabalık ırklardan biriydi. Cornell, Amerikan cocker'ı kalıtsal retina hastalığı PRA (ilerleyici retina atrofisi) için risk taşıyan ırklar arasında sayıyor; bu hastalık gece görmenin azalmasıyla başlar ve yavaşça körlüğe ilerler. Royal Kennel Club PRA DNA testini öneriyor.

Diğerleri

Royal Kennel Club yetiştiricilere kalça taraması da öneriyor. Ayrıca, yukarıda anlatıldığı gibi, sergi hakemlerinden bu ırkta fırlak gözlere dikkat etmelerini istiyor; gözlerdeki her değişikliği ciddiye al.

AKC Amerikan cocker için 10–14 yıl beklenen ömür veriyor. İngiltere'de 18 kaynaktan yaklaşık 585 bin köpeğin verisini kullanan 2024 tarihli çalışmada Amerikan cocker'ın ortanca ömrü 13,3 yıl bulundu (melezlerde 12,0 yıl). Ama bu tahmin görece az sayıda Amerikan cocker'a (yaklaşık 650 köpek) dayanıyor; İngiltere'de bu ırk az bulunduğu için rakamı dikkatle yorumlamak gerekir.

Uzun ve rahat bir ömür için en önemli konular kulak ve göz sağlığına erken müdahale, ideal kilo, diş bakımı ve düzenli veteriner kontrolü.

• Barınağı da düşün: Saf ırk köpekler de barınaklara ve sahiplendirme derneklerine düşebiliyor. Barınaktan köpek sahiplenmek yazımız ilk adımları anlatıyor.
• Yetiştiriciden alacaksan: Anne ve babayı görmek iste; göz muayenesi ve gonyoskopi sonuçlarını, PRA DNA testini ve kalça sonuçlarını sor. Anne ve babanın kulak sorunları olup olmadığını da sor.
• Kırmızı bayraklar: Anneyi göstermeyen, sürekli yavru satan, belge sunmayan, aşırı fırlak gözlü köpekleri "özellik" diye öne çıkaran ya da acele ettiren satıcılardan uzak dur.
• Bakım bütçesi: Düzenli kuaför, kulak ve göz kontrolleri için zaman ve bütçe ayır.
• Yasal kayıt: Türkiye'de sahipli köpeklerin mikroçiple kimliklendirilip PETVET sistemine kaydedilmesi zorunlu. Ayrıntılar PETVET kaydı ve mikroçip yazımızda.
• İlk günler: Eve yavru köpek geldi: ilk hafta yazımız ilk gece ve ilk haftayı anlatıyor.