Burmilla

CFA, Burmilla'yı dost canlısı, oyuncu ve sevecen, ama aynı zamanda biraz "yumuşak" huylu bir kedi olarak anlatıyor. Zeki bir ırk; oyuncaklara, tırmanacak yüksek yerlere ve ilgiye ihtiyaç duyuyor. CFA'ya göre mesai saatleri boyunca evde yalnız kalmaya tahammül edebiliyor, köpeklerle, diğer kedilerle ve çocuklarla uyumlu, çok sesli ya da talepkâr değil.

GCCF'nin Asya grubunu anlatan sayfası biraz farklı bir tablo çiziyor: Asya kedileri canlı, sevecen, sosyal ve konuşkan; diğer kedilerle genelde anlaşıyor ama aralarındaki sıralama konusunda inatçı olabiliyor. İki kaynağın küçük bir ayrışması var: biri "çok konuşmaz" derken diğeri "konuşkan" diyor. Bunun bir nedeni, GCCF'nin Burmilla'yı Bombay, Asya Tekir, Asya Smoke ve Tiffanie ile aynı grupta anlatması olabilir; yani her cümle sadece Burmilla için yazılmamış olabilir. En güvenilir yol, kendi kedinle yavruyken tanışıp annesinin ve babasının mizacına bakmak.

Kedisine oyun oynayabilecek, ona tırmanma alanları sunabilecek, yumuşak huylu ama meraklı bir yoldaş arayan ailelere uygun. Çok yüksek enerjili bir kedi aramıyorsan ve yoğun bir ev sesinden hoşlanmıyorsan dengeli bir seçenek olabilir.

Hikâye 1981'de İngiltere'de başlıyor. GCCF'ye göre Baroness Miranda von Kirchberg'in iki kedisi, Chinchilla Persian cinsi Sanquist ile Lilac Burmese cinsi Faberge, planlanmadan çiftleşti. Doğan dört dişi yavru, Burmese'ten belirgin biçimde farklı görünüyordu; CFA bu yavruları gümüş gölgeli siyah kısa tüylüler olarak anlatıyor. Baroness bu görünümü yeni bir ırk olarak geliştirmeye karar verdi.

Tanınma süreci şöyle ilerledi:

• GCCF: Therese Clarke 1984'te Burmilla Kedi Kulübü'nü kurdu. GCCF 1990'da Burmilla'ya ön şampiyona statüsü verdi ve 2003'e gelindiğinde Asya grubunun beş çeşidinin hepsi tam şampiyona statüsüne ulaştı.
• CFA: Hem uzun hem kısa tüylü çeşidi 2011'de kayıt için kabul etti, 2014'te şampiyona statüsü verdi. CFA ırkın gen havuzunu genişletmek için belirli İran, Exotic ve Avrupa Burma kedileriyle çiftleştirmeye 31 Aralık 2028'e kadar izin veriyor.
• FIFe: Burmilla'yı ayrı bir ırk olarak tanımıyor. FIFe'nin kurallarındaki bir not, Asya Tekir, Burmilla ve Bombay'ı içeren grubun sadece GCCF'de tanındığını belirtiyor.

CFA'ya göre Burmilla orta boyda, kaslı ve zarif yapılı. Baş yontulmuş gibi, burun profilinde hafif bir çukur var, yüz dengeli bir kama biçiminde. Gözler büyük ve yeşil; burnun, dudakların ve gözlerin çevresinde koyu "makyaj" çizgileri görülüyor.

• Tüy: Tüy ipeksi ve kökünde açık renk, ucunda koyu bir renkle bitiyor; bu da parıldayan bir görünüm veriyor. Kısa tüylünün tüyü kısa, düzgün ve hafif kalkık; yarı uzunun tüyü ince ve orta uzunlukta, yünlü bir alt tüyü yok.
• Zemin ve desen: Zemin gümüş beyaz. "Chinchilla" desenli kedide her tüyün yaklaşık sekizde biri, "gölgeli" desenli kedide yaklaşık üçte biri renkli. Tanınan renkler arasında siyah, seal sepya, mavi, çikolata, lila, krem ve kırmızı ile bunların kaplumbağa renk karışımları var; altın tonlu olanları da bulunuyor.
• Boyut: CFA'ya göre olgun erkekler sık sık 10 pound (yaklaşık 4,5 kg) ve üzerinde; dişiler genelde daha küçük. GCCF Asya grubu için erkeklerin yaklaşık 5–7 kg, dişilerin yaklaşık 3,5–5,5 kg olduğunu yazıyor.

Tüy bakımı basit: CFA her iki tüy uzunluğunda da en az haftada bir, paslanmaz çelik bir tarak ya da küçük bir slicker fırçayla taramayı öneriyor. Banyo rutin değil, ara sıra yeterli. Tırnaklar, kulaklar ve dişler düzenli bakım istiyor; bunları veterinerinin gösterdiği şekilde yap. Tarama alışkanlığını yavru yaşta oyuna çevirmek işini kolaylaştırır; daha fazlası için kedi tüy bakımı yazısına bak.

• Zihin ve hareket: Zeki bir ırk; bulmaca besleyiciler, tırmanma ağacı ve günlük av oyunları iyi gelir.
• Kısırlaştırma: GCCF, Asya kedilerinin erken cinsel olgunluğa ulaştığını belirtip erken kısırlaştırmayı veterinerle konuşmayı öneriyor.
• Yeni kedi: Eve ikinci bir kedi alacaksan iki kediyi adım adım tanıştırma yazısı işine yarar.

Burmilla için ırka özgü bir beslenme önerisi bulamadık. Yaşına ve yaşam tarzına uygun, dengeli ve tam bir kedi maması yeterli. Mamayı ölçerek ver, ödülleri günlük miktardan düş, günlük miktarı veterinerinle belirle ve kiloyu ayda bir tart. 2024'te yayımlanan bir İngiltere çalışması, ideal olmayan vücut ağırlığının kısalmış ömürle ilişkili olduğunu gösterdi; yani kilo takibi hem sağlık hem uzun ömür için işe yarıyor.

Aşağıdakiler bilgi içindir; teşhis ve tedavi için veteriner hekimine danış.

GCCF, Asya grubundaki en önemli sağlık konusu olarak hipokalemiyi, yani kandaki potasyum düzeyinin düşmesini gösteriyor. Güvenilir bir DNA testi var ve GCCF, 1 Ocak 2018'den beri üreme amacıyla kullanılan Asya kedileri için testi zorunlu tutuyor. GCCF ayrıca atalarda görülen polikistik böbrek hastalığının (PKD) ve ilerleyici retina atrofisinin (PRA) Asya kedilerinde şimdiye kadar bulunmadığını belirtiyor.

CFA ise Burmilla'nın genelde sağlıklı olduğunu, ama ata ırklarından kalıtsal sorunlar alabileceğini söylüyor. Gen havuzu küçük olduğu için yetiştiriciler yeni, akraba olmayan hatlar ve yurt dışından kediler katıyor. Bu yüzden yetiştiriciye şunları sor:

• Üreme kedilerine hipokalemi gibi DNA testlerinin yapılıp yapılmadığı.
• Soy kütüğündeki çeşitlilik; yakın akraba çiftleşmesi var mı.
• Yavrunun veteriner kontrolünden geçip geçmediği.

Her kedide olduğu gibi kalp, böbrek ve diş sağlığı için düzenli veteriner kontrolü yeterli bir başlangıç.

Burmilla için ırka özgü bir ömür çalışması bulamadık. GCCF, Asya grubu için ortalama ömrü 16–18 yıl olarak veriyor; bu bir kayıt kuruluşunun genel aralığı, araştırma verisi değil. 2024'te yayımlanan İngiltere çalışmasında (VetCompass, 12 ırk) Burmilla yoktu; orada Burma kedisinin doğumdaki beklenen ömrü 14,42 yıl, melez kedilerin ise 11,89 yıl çıktı. Burmilla'nın ataları arasında Burma da bulunuyor, ama bu onun ömrü hakkında bir sonuç çıkarmamızı sağlamıyor. Ömrü en çok ideal kilo, düzenli veteriner kontrolü, kısırlaştırma ve güvenli bir ev etkiliyor. Veterinerinin kedinin yaşına göre hangi kontrolleri önerdiğini sor.

• Barınağı da düşün: Gümüş tüylü ve yeşil gözlü kısa tüylü kediler barınaklarda da bulunabiliyor; Burmilla görünümünde olmasa da sevgi dolu bir yoldaş orada seni bekliyor olabilir.
• Yetiştiriciden alacaksan: Anne ve babayı görmek iste; DNA test sonuçlarını, soy kütüğünü ve aşı kayıtlarını sor. Her gümüş renkli kısa tüylü kediyi "Burmilla" diye satan satıcılardan uzak dur. Burmilla'nın gölgeli ve kalem çizgili görünümü ayrıntılı bir standarda bağlı.
• Kırmızı bayraklar: Anneyi göstermeyen, sürekli yavru satan, belge sunmayan ya da "hemen al" diye acele ettiren satıcılar.
• Yasal kayıt: Türkiye'de kedilerde mikroçip ve PETVET kaydı zorunlu. Ayrıntılar PETVET kaydı ve mikroçip yazımızda.
• İlk günler: International Cat Care yeni gelen kediyi önce tek bir odada başlatmayı, saklanabileceği bir yer bırakmayı ve onu zorlamadan kendi gelmesini beklemeyi öneriyor. Kedi sahiplenme: ilk hafta yazımız adım adım anlatıyor.