Gould ispinozu

Gould ispinozu sosyal ve temkinli bir kuş. Avustralya Müzesi'ne göre doğada küçük sosyal kolonilerde ürer, bir ağaç kovuğunu birkaç çift paylaşabilir; gün içinde birkaç kez su içmeye gelir. Evde bu, sakin bir grup içinde yaşayan, ani hareket ve gürültüden rahatsız olan bir kuş demek.

Merck ispinozları sessiz ama sık cıvıldayan, gruplar halinde tutulan ve insanlarla pek ilgilenmeyen kuşlar olarak tarif ediyor. Gould ispinozu da bu tarife uyuyor: onu avucunda taşıyacağın bir arkadaş değil, bir voliyerde izleyeceğin bir sürü kuşu olarak düşün. Dorrestein'in kuş hekimliği el kitabındaki bölüm, aşırı kalabalıkta ve yerleşik gruba sonradan yeni kuş eklendiğinde saldırganlığın arttığını, sosyal sıralamada alta düşen kuşun stresle tüy kaybı ve hastalığa yatkınlık yaşayabildiğini yazıyor.

Gürültüsüz ve renkli bir kuşu izlemekten keyif alan, kafesi dikkatle kuran, kuş veterinerine erişimi olan ve stres, hava kalitesi, beslenme gibi konularda titiz davranabilecek insanlara uygun.

Avustralya Müzesi'ne göre Gould ispinozu kuzey Avustralya'ya özgü: Batı Avustralya'daki Derby'den Carpentaria Körfezi'ne ve Cape York Yarımadası'nın ortasına kadar yamalı bir dağılımı var. Su kenarlarındaki çalılık, mangrov kıyıları ve dağınık ağaçlı savanlarda yaşıyor. Kısmen göçmen: yağışlı dönemde iç kesimlere dönüyor, yağışsız mevsimde kıyıya yakın bölgelere gidiyor.

Tür Avustralya federal düzeyinde nesli tehlike altında (Endangered) olarak listeli. Avustralya Müzesi düşüşün nedenleri arasında ticaret için yasadışı yakalamayı, yaşam alanındaki değişimi, yangını, yırtıcıları ve doğada da bulunan bir solunum akarını sayıyor. Bu yüzden yalnızca belgeli üretimden gelen bir kuş al; doğadan yakalanmış kuşa destek verme.

Gould ispinozu yeşil sırtı, sarı karnı ve mor göğsüyle tanınıyor; erkek dişiden daha parlak. Genç kuşlar başları gri, sırtları zeytin yeşili ve daha sönük. Avustralya Müzesi başı siyah olan kuşların popülasyonun yaklaşık yüzde 75'ini, kırmızı başlıların yaklaşık yüzde 25'ini oluşturduğunu, sarı başlıların ise nadir olduğunu yazıyor.

• Elle temas yok: Merck ispinozların insanlarla pek etkileşime girmediğini yazıyor; kuşu gereksiz yere tutma.
• Gözlem: Hasta kuşlar durumu saklar (Merck). Her gün sakin bir şekilde kuşların dışkısına, tüylerine, yem yemesine bak; normalini öğren.
• Sakin ortam: Gürültü, ani hareket ve sık yer değişikliği yaratmaktan kaçın. Kafes yeri rehberi.
• Temizlik: Dorrestein'in bölümü aviyaryolarda dış ve iç parazit kontrolünün sürekli dikkat istediğini yazıyor. Kafes temizliği.
• Isı ve nem: Aynı bölüm tropik ve kurak bölge ispinozlarının iç mekânda, sıcaklığı kontrol edilen odalarda tutulmasını anlatıyor; soğuk ve ani değişimlerden uzak tut.
• Üretme: Üretim ve yavru bakımı ayrı bir uzmanlık; üretmeyi düşünüyorsan önce deneyimli bir yetiştirici ve kuş veterinerine danış.

RSPCA Australia kafesin genişliğinin bir çift kuşun kanat açıklıklarının toplamının en az üç katı olması gerektiğini, tünekler arasında iki kanat çırpımı mesafe kalmasını ve kafesin yüksekten çok uzun olmasını yazıyor. Gould ispinozu 20 ile 80 gramlık küçük kuş grubuna girdiği için, dış voliyerlerde 12 × 12 milimetrelik ağ ve 0,7 ile 0,8 milimetre tel kalınlığı gösteriliyor. Küçük bir kafeste sürekli tutmak, uçarak egzersiz yapan ispinozlar için yetersiz; bu yüzden voliyer ya da çok geniş bir kafes idealdir.

• Tünekler: Farklı kalınlıkta doğal dallar; metal boru ve zımpara kaplı tünek önerilmiyor (RSPCA).
• Yuva malzemesi: Dorrestein sentetik liflerin ayak parmaklarına dolanabildiğini, kenevir, pamuk, yün ya da hindistan cevizi lifi gibi doğal malzemelerin güvenli olduğunu yazıyor.
• Sakin köşe: Geçiş yolundan uzak, mutfaktan ve spreylerden uzak, hava akımı olmayan bir yer.
• Kuş sayısı: Aşırı kalabalık ve yerleşik gruba sonradan kuş eklemek saldırganlığı artırır (Dorrestein). Küçük, uyumlu bir grupla başla; yeni kuşları birlikte tanıştır.

Avustralya Müzesi doğada yılın çoğunda olgun ya da yarı olgun ot tohumlarıyla beslendiklerini, üreme döneminde ise ağırlıklı olarak böcek yediklerini yazıyor (yavrular için protein). Dorrestein dengesiz beslenmenin tropik ispinozlarda birçok sorunun ana nedeni olduğunu ve tedavide ilk adımın beslenmeyi düzeltmek olduğunu söylüyor. Merck tohum ve kuruyemiş ağırlıklı diyetin yağdan zengin, vitamin ve mineral açısından fakir olduğunu yazıyor. Kuşun tam diyet planını kuşlara bakan bir veterinerle kur. Küflü tohum verme.

Su her gün temiz olmalı ve kaplar dışkıdan korunmalı; Birdhealth'in veteriner yazarı kalabalık ve su kabı yoluyla akarın yayılabildiğini belirtiyor. Zararlı yiyecekler için kuşlara zararlı yiyecekler yazısına bak.

Merck kuşların hastalığı gizlediğini yazıyor. Aşağıdakiler bilgi içindir; teşhis ve tedavi için kuşlara bakan bir veteriner hekime danış.

• Solunum akarı: Sternostoma tracheacolum adlı akar solunum yollarında yaşar. Avustralya Müzesi bunu türün düşüşündeki faktörlerden biri olarak anıyor. Veteriner Dr. Rob Marshall'ın Birdhealth sayfası; ağzı açık nefes ve tıkırtı gibi işaretleri, ayrıca tüy değişimi ile üreme gibi stresli dönemlerde risk arttığını yazıyor. Bulaş, dişi akarların nefes borusuna çıkıp başka kuşlara geçmesiyle olur; kalabalık ortam ve su kabı yayılmayı kolaylaştırır.
• Sosyal stres: Dorrestein sosyal stresin Gould ispinozlarında amiloidoz denen bir hastalıkla ilişkili olabileceğini, türün ayrıca kalıtsal yatkınlık taşıyabildiğini yazıyor.
• Viral hastalıklar: Aynı bölüm Gould ispinozlarının herpesvirüse çok duyarlı olduğunu, yeni vahşi yakalanmış kuşlarla bulaşabileceğini, bir aviyaryodaki 100 kadar Gould ispinozunda sirkovirüs salgınında yaklaşık yüzde 50 ölüm görüldüğünü anlatıyor. Yeni kuşu başka kuşlara katmadan önce veteriner kontrolünden geçir.
• Duman ve gaz zehirlenmesi: Aşırı ısınmış yapışmaz kaplamalar ve bazı spreyler küçük kuşları çok hızlı öldürebilir (Merck).
• Genel hijyen ve zoonoz: Merck klamidya bakterisinin kuşlardan insanlara geçebildiğini, Dorrestein ise klamidya, salmonella ve kampilobakterin ispinozlarda da görülebildiğini yazıyor. Kafesle ilgilendikten sonra ellerini yıka, kafes ve su kaplarını temiz tut; kendinde grip benzeri belirti olursa kuş beslediğini doktoruna söyle.

Merck ispinozlar için 5 ile 10 yıl yazıyor. Gould ispinozuna özgü, kaynaklı bir ev ömrü rakamı bulamadık; bu yüzden bu aralığı genel bir ispinoz aralığı olarak oku. Stres, hastalık ve beslenme ömrü doğrudan etkileyen etkenler. Dorrestein'in bölümü ve Birdhealth stresli dönemlerde (tüy değişimi, üreme, kalabalık) sorunların arttığını anlatıyor; sakin bir ortam, temiz su, dengeli beslenme ve düzenli veteriner gözlemi bu yüzden hem rahatlık hem ömür için önemli.

• Barınaklar ve kurtarma dernekleri: Kuş sahiplendiren dernekler ve gruplar da olabilir.
• Doğadan yakalama yok: Avustralya Müzesi, ticaret için yasadışı yakalamanın düşüşteki nedenlerden biri olduğunu yazıyor. Belgeli üretim kaynağını sor, kuşun doğumdan beri evcil üretim olduğunu doğrula.
• Satıcıyı değerlendir: RSPCA Australia dürüst, bilgili, kuşun geçmişini ve beslenmesini anlatan, sağlık sorununda iade ya da değişim sunan satıcıları öneriyor; kalabalık, kirli ve kuru tohumla beslenen yerlerden uzak durmayı söylüyor.
• Veteriner kontrolü: Satın almadan hemen sonra bir kuş veterinerine göster ve diğer kuşlarla karıştırmadan önce ayrı tut.
• Kuş veterinerine erişim: Hassas bir tür olduğu için en yakın kuş veterinerini önceden bul.