Kanarya

Kanarya genelde bağımsız bir kuştur. Merck, kanaryaların "bölge sahibi" davranabildiğini ve en iyi tek başına ya da eşleşmiş bir çiftle yaşadığını yazıyor; Oregon Humane Society de çoğunun kafesini başka bir kanaryayla paylaşmak istemediğini, ama tek başına yaşayan bir kuşun ilgi ve bakımla memnun olacağını belirtiyor. Hem Merck hem Oregon Humane, kanarya ve ispinozların genellikle elde tutulmaktan hoşlanmadığını yazıyor.

Şarkı konusunda: çoğu erkek kanarya "süper şarkıcı", dişiler daha sessiz (Oregon Humane Society). 1923 tarihli ABD Tarım Bakanlığı bültenine göre iyi şarkı söyleyen bireylerden yetiştirme, ses kalitesinin seçilmesiyle gelişti; gençler soylu şarkıcı erkeklerin yanında şarkıyı taklit ederek öğrenir. Tüy değiştirme döneminde (Wetmore) yetişkin kuşlar susar.

Kanarya el ile alışacak bir kuş değil; izleyip dinleyeceğin, kafesini ve çevresini zenginleştireceğin bir kuş.

Kuşunu dinlemek ve izlemek isteyen, onunla kucak teması beklemeyen insanlara uygun. Çok titiz bir hava ve temizlik düzeni gerekir.

Yabanıl kanarya Kanarya Adaları'nda (Fuerteventura ve Lanzarote hariç), Madeira'da ve Azorlar'da yaşar. 1923 tarihli ABD Tarım Bakanlığı bülteni, kafes kuşu olarak kanaryanın kökeninin "diğer evcilleştirilmiş hayvanlar kadar belirsiz" olduğunu, ilk kafes kuşlarının büyük olasılıkla Kanarya Adaları'ndan geldiğini, ama bugünkü bütün kanaryaların atasının yalnızca bu popülasyon olmayabileceğini yazıyor. Kanarya birkaç yüzyıldır evcil kabul edilir.

Bugünkü evcil kanaryalar renk, tüy yapısı ve şarkı türüne göre çok çeşitlenmiştir; yabanıl tip daha gri-yeşilimsi ve çizgili görünür.

Oregon Humane Society ortalama boyu yaklaşık 6 inç (15 cm) veriyor. Evcil kanaryalar sarı, turuncu, beyaz, kahverengi ve çizgili çeşitli renklerde olur. Cinsiyeti öğrenmek için satıcıya ya da bir kuş veterinerine danış.

1923 tarihli ABD Tarım Bakanlığı bülteni, Kanarya Adaları, Azorlar ve Madeira'daki yabanıl kanaryaların kıta Avrupası'ndaki yakın akrabalarından biraz daha gri olduğunu, sırtlarında daha az sarımsı yeşil, belde daha mat sarı tüy taşıdığını ve gagalarının belirgin biçimde daha büyük olduğunu yazıyor. Yani evdeki parlak sarı kuş, yüzyıllar süren seçilimin ürünü; yabanıl hâli daha sade ve çizgili.

• Günlük işler: Oregon Humane Society kafes zeminindeki kâğıdı her gün değiştirmeyi, su kabını ve şişeyi her gün yıkamayı, kafesin tamamını haftada bir sıcak sabunlu suyla ve dezenfektanla temizlemeyi öneriyor.
• Banyo: Oregon Humane Society sığ bir kap ya da sprey öneriyor; Wetmore da kanaryaların günlük banyo yapma fırsatı bulması gerektiğini yazıyor. Daha fazlası için kuş banyosu yazısına bak.
• Oyuncak: Oyuncaklar uçuşu engellememeli (Oregon Humane); kemirmek için ahşap oyuncaklar işe yarıyor.
• Hava ve ısı: Köşede, hava akımından ve doğrudan güneşten uzak bir yer.
• Veteriner: Oregon Humane Society yılda bir kontrolü öneriyor.

Daha ayrıntılı bakım için kanarya bakımı yazısına göz at.

Oregon Humane Society'ye göre kanarya kafesinde uzunluk yükseklikten daha önemlidir; kafes en az 18 inç genişlik, 18 inç derinlik ve 24 inç yükseklik (yaklaşık 46 × 46 × 61 cm) olmalı, "karşılayabildiğin en büyük kafes" tercih edilmeli. Çubuk aralığı en fazla yarım inç (yaklaşık 1,3 cm). RSPCA Australia ise kafesin kanatları açabilecek kadar geniş, iki kanat çırpımı uzunlukta olmasını ve uçuş için bir voliyere ya da düzenli güvenli uçuş fırsatına erişimi öneriyor.

• Tünekler: Birden çok ve farklı yükseklikte; biri yem kabıyla aynı seviyede olmalı (Oregon Humane).
• Zemin: Düz kâğıt ya da gazete.
• Yer: Yerden yüksekte, ev halkının olduğu ama mutfaktan ve çekim hattından uzak bir köşe. Kafes yeri rehberimize bak.
• Kafeste birlikte yaşam: Çok sayıda erkeği tek kafeste tutma kararını bir kuş veterineriyle ya da deneyimli yetiştiriciyle konuş; RSPCA "uyumlu" bireylerin birlikte tutulması gerektiğini söylüyor.

Oregon Humane Society, kuşa özel yüksek kaliteli pelet yemi her zaman erişilebilir tutmayı, çeşit için tohum karışımı verilebileceğini ve her gün taze sebze ve meyve sunmayı öneriyor (koyu yapraklı yeşillikler, havuç, brokoli, elma, armut, kavun, kivi). Kaçınılacaklar: avokado, kiraz çekirdeği, ravent, elma çekirdeği ve bayat yiyecekler.

Merck, tohum ve kuruyemiş ağırlıklı beslenmenin A vitamini ve kalsiyum gibi birçok besini eksik, yağı fazla olduğunu; kuşların lezzetli tohumu seçip pelet bıraktığını yazıyor. Wetmore'a göre kenevir aşırı verilirse kuşu şişmanlatıp şarkıdan caydırabilir. Kuşunun beslenme planı için kuşlara bakan veterinerine danış. Ayrıntı: zararlı yiyecekler.

Kuşlar hastalığı saklar; Merck bu yüzden belirtileri fark etmenin zor olduğunu, kuşun normal davranışını bilmenin şart olduğunu yazıyor. Aşağıdakiler bilgi içindir; teşhis ve tedavi için kuşlara bakan bir veteriner hekime danış.

• Duman ve gaz zehirlenmesi: Aşırı ısınmış yapışmaz tavalar, bazı spreyler ve kimyasal dumanlar kuşlar için hızla ölümcül olabilir. Oregon Humane Society kafesi mutfaktan uzak tutmayı özellikle vurguluyor; Merck kuşların pişirme alanlarından ve duman kaynaklarından uzak tutulmasını söylüyor.
• Psittakoz (klamidya): Merck, kanarya gibi bazı kuşların bu enfeksiyona papağanlar ve güvercinlerden daha az dirençli olduğunu yazıyor. Bulaş kuşun burun akıntısı ve dışkısı yoluyla olabilir; insana da geçebilir. Hasta kuşa dokunurken eldiven, sonrasında el yıkama ve günlük dezenfeksiyon öneriliyor. Kendinde grip benzeri belirti olursa doktoruna kuş beslediğini söyle.
• Tüy ve deri değişimleri: Tüy dökülmesi, kabuklanma ya da kuş sürekli kaşınıyorsa veterinere göster.

Oregon Humane Society bu belirtileri ve yıllık veteriner kontrolünü tavsiye ediyor.

Kaynaklar farklı aralıklar veriyor: Merck kanaryaların 15 yıla kadar yaşayabildiğini, Oregon Humane Society ise ortalama 8 ile 12 yıl yazıyor. İyi bakımla çoğu kuş bu aralığın üst kısmına ulaşabilir; ömrü en çok beslenme, hava kalitesi, kafes alanı ve düzenli kontroller etkiler.

• Sahiplendirme derneklerine bak: Kanaryalar da sahiplendirme derneklerinde bulunabilir.
• Satıcıyı değerlendir: RSPCA Australia kuşun soyu, geçmişi ve beslenmesi hakkında bilgi veren, sağlık sorununda iade ya da değişim sunan satıcıları öneriyor. Kalabalık, kirli ve sadece kuru tohum verilen yerlerden uzak dur.
• Veteriner kontrolü: Aldığın kuşu kısa süre içinde bir kuş veterinerine göster.
• Doğadan yakalama yok: Kanarya evcil yetiştirilen bir türdür. Türkiye'de yaban hayvanlarının yasaya aykırı yakalanıp satılması 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu'nun 18. maddesiyle yasaktır; yerli kuşları (saka, iskete gibi) doğadan yakalayıp satmak yasaktır. Kanaryayı üretim kaynağı belli satıcıdan al.
• Şarkı için: Oregon Humane Society çoğu erkeğin şarkıcı olduğunu yazıyor; şarkı bekliyorsan satıcıya kuşun cinsiyetini sor.