Japon Bobtail

CFA'nın tanıtımına göre Japon Bobtail sürekli hareket hâlinde ama her zaman ilgili ve sevecen bir kedidir. Kucağına gelir ama orada uzun kalmaz; meraklıdır, zekidir, sorun çözmeyi sever. Güçlü arka bacakları sayesinde, özellikle bir oyuncak peşindeyken şaşırtıcı yüksekliklere sıçrar. Kendi kendine yetebilen, doğal bir avcıdır.

Etkinlik düzeyi yüksek, dikkat süresi kısadır; bu da onu eğlenceli bir ev arkadaşı yapar. CFA'ya göre iyi bir yaşam için epey ilgi ve etkileşim ister; yeterince ilgi görmezse bunu senden açıkça ister. Sesi yumuşaktır ama çok çeşitli sesler çıkarır; gürültücü olmadan sohbet eder.

Japon Bobtail, hareketli bir kediyle oynamaya, ona tırmanma alanı ve zaman ayırmaya hazır ailelere uygun. Sakin, uzun süre kucakta uyuyan bir kedi arıyorsan bu ırk sana fazla enerjik gelebilir.

Kediler birbirleriyle konuşurken kuyruğu çok kullanır; bu yüzden evdeki diğer kedin, Bobtail'in kuyruk hareketlerini başta yanlış okuyabilir. Tanıştırmayı yavaş yap. Kedilerin kuyrukla neler anlattığını kedi beden dili yazımızda anlattık.

CFA'ya göre kısa kuyruklu kediler Orta Çağ'a uzanan Japon tomarlarında, baskılarında ve oymalarında görülüyor; bu kedilerin 6. yüzyılda Kore'den getirildiği düşünülüyor. Uzun süre yalnızca saray çevresinde beslenebilen bu kediler, 1602'de ipek böceklerini tehdit eden fareler yüzünden çıkan bir fermanla sokaklara salındı. Fareleri avlayıp ipek üretimini korurken bütün ülkeye yayıldılar ve sokak kedileriyle karıştılar; baskın olan kısa kuyruk zamanla pek çok Japon kedisinin tanıdık görünüşü oldu.

2016 tarihli bir genetik çalışma, kısa ve kıvrık kuyruklu kedilerin Güneydoğu ve Doğu Asya'da hâlâ yaygın olduğunu, Charles Darwin'in bunları 1868'de Malay Takımadaları'nda kaydettiğini hatırlatıyor ve Japon Bobtail'in atalarının da bu bölgeden gelmiş olabileceğini düşünüyor. CFA'ya göre ilk Japon Bobtail'ler ABD'ye 1968'de getirildi; kısa tüylüler 1976'da, uzun tüylüler 1993'te CFA'da şampiyonluk statüsü aldı.

CFA standardına göre Japon Bobtail orta boylu, kaslı ama iri değil, düz hatlı ve ince yapılı bir kedidir; erkekler dişilerden biraz iridir. Başı neredeyse eşkenar bir üçgen biçimindedir; elmacık kemikleri yüksek, burnu uzundur. Kulakları büyük ve diktir, gözleri iri, oval ve belirgin şekilde çekiktir. Bacakları uzun ve incedir; arka bacakları ön bacaklarından uzundur.

• Kuyruk: CFA'ya göre kesilmiş değil, baskın bir genden gelir ve her kedide farklıdır. Bazılarında sert, bazılarında esnektir; tüyler kabarıp ponpon gibi görünür. Sergide kuyruğun gövdeden 3 inçten (yaklaşık 7–8 cm) fazla çıkmaması gerekir; kıvrımlar açıldığında daha uzun olabilir. 2016 tarihli çalışma, açıldığında yaklaşık 10 cm olduğunu bildiriyor.
• Tüy: Kısa ve uzun tüylü tipleri var; ikisinde de alt tüy yoktur.
• Renkler: CFA'ya göre bütün renkler kabul edilir. İlk yıllarda en sevilenler iki renkli ve "mi-ke" denen üç renkli (calico) kedilerdi.

CFA'ya göre Japon Bobtail'in alt tüyü yoktur ve çok az döker. Kısa tüylüleri ayda birkaç kez ince dişli bir tarakla taramak yeter; uzun tüylüler daha sık taranmalı, ama tüyleri kolay dolaşmaz ya da keçeleşmez.

• Kuyruğa dikkat: CFA, kuyruğun her kedide hassas olduğunu ve her zaman nazikçe tutulması gerektiğini vurguluyor. Kuyruğundan asla çekme, çocuklara da kuyruğa dokunmamayı öğret.
• Dikey alan: Yükseğe sıçramayı sever; sağlam ve yüksek bir tırmanma ağacı, raflar ve pencere önleri şart. Kediler neden yükseği sever? yazımızda fikirler var.
• Oyun: Dikkat süresi kısa olduğu için kısa ama sık oyunlar, zekâ oyuncakları ve dönüşümlü oyuncaklar işe yarar. CFA'ya göre bu ırk kedi çeviklik yarışmalarında başarılı. Fikirler için ev kedisiyle oyun yazımıza bak.
• Güvenli ev: Atik ve meraklı bir kedi için pencere ve balkon önlemleri önemli.
• Tırnaklar: Tırmalama tahtası koy; tırnaklar uzarsa veterinerinin gösterdiği şekilde kes.

Japon Bobtail'in özel bir mamaya ihtiyacı yok; yaşına uygun, dengeli ve tam bir kedi maması yeterli. Hareketli bir ırk olsa da ev içinde yaşayan, kısırlaştırılmış kediler kilo alabilir; ince yapılı bir kedide fazla kilo hemen göze batmayabilir.

• Mamayı ölçerek ver; günlük miktarı veterinerinle kedinin ideal kilosuna göre belirle.
• Ödülleri günlük besinden düş; mamanın bir kısmını zekâ oyuncaklarıyla vermek hem kiloyu hem can sıkıntısını yönetir.
• Kaburgalarını elle hafifçe hissedebilmen ve yukarıdan bakınca belinin belli olması iyi bir işaret.
• Taze su her zaman olsun.

CFA, Japon Bobtail'i ırka özgü bir sağlık sorunu olmayan sağlam ve doğal bir ırk olarak tanıtıyor; kuyrukla ilişkili bilinen bir bozukluk olmadığını da belirtiyor. Bilimsel çalışmalar bu tabloyu büyük ölçüde destekliyor, ama bazı ayrıntılar var. Aşağıdakiler bilgi içindir; teşhis ve tedavi için veteriner hekimine danış.

Kısa kuyruk ve omurga

Japon Bobtail'in kısa kuyruğu, Manx'ınkinden farklı bir genetik değişiklikten gelir. Manx'ta kuyruğu kısaltan değişiklikler T adlı gende; 2015 tarihli çalışma, Japon Bobtail'in kuyruğunun bu genden kaynaklanmadığını gösterdi. 2016'da yayımlanan iki çalışma ise sorumlu değişikliği omurların oluşumunda rol oynayan HES7 geninde buldu. Önemli bir fark: Manx'ta gen iki kopya alındığında öldürücüdür, ama incelenen bütün safkan Japon Bobtail'ler HES7 değişikliğini iki kopya taşıyordu; yani bu ırkta iki kopya kediyi öldürmüyor. 11 binden fazla kedinin tarandığı 2022 tarihli bir çalışmada da test edilen bütün Japon Bobtail'ler iki kopya taşıyordu.

2015 tarihli röntgen çalışması, kıvrık kuyruklu kedilerin çoğunda omur sayısının normalden biraz farklı olduğunu (çoğunda bir göğüs omuru eksikti), kuyruk kıvrımlarında yarım biçimli omurlar bulunduğunu gösterdi. Ama araştırmacılar bu farklılıkların hastalık ya da ölümle ilişkili olmadığını bildirdi.

Kuruluşların tutumu

CFA ırkı tanıyor. İngiltere'deki GCCF ise Japon Bobtail'i henüz tanımıyor; ırkın tanınması için genetik ve veteriner bilgisi istiyor ve bunun sahipler için omurga, mesane ya da bağırsak sorunu riskinin düşük olduğunu güvence altına almak anlamına geldiğini belirtiyor. Yani kuyruk geninin Manx'taki gibi bir sendroma yol açtığına dair bir kanıt yok, ama bazı kuruluşlar daha fazla veri görmek istiyor.

Gen havuzu

CFA'ya göre ırk az sayıda olduğu için yetiştiriciler gen havuzunu çeşitli tutmaya özen gösteriyor; ABD'deki yetiştiriciler bunun için Japonya'dan sokak kedilerini üretime katabiliyor ve olası sorunları önlemek için genetik testler kullanılıyor.

Japon Bobtail için VetCompass gibi büyük bir veri kaynağından hesaplanmış ya da bir kayıt kuruluşunun verdiği, ırka özel bir ömür bilgisi bulamadık; bu yüzden bir sayı vermiyoruz.

Genel olarak kedilerde ömrü uzatan şeyler bu ırk için de geçerli: 2024 tarihli bir İngiltere çalışmasında kısırlaştırılmış ve ideal kilosundaki kediler daha uzun yaşıyordu. Düzenli veteriner kontrolü, kilo takibi, aşılar ve güvenli bir ev en somut adımlar.

• Barınağı da düşün: Saf ırk kediler de barınaklara ve sahiplendirme derneklerine düşebiliyor. Kısa kuyruklu melez kediler de var; sahiplendirme ilanlarını takip et.
• Yetiştiriciden alacaksan: Anne ve babayı görmek iste; yapılan genetik testleri ve aşı kayıtlarını sor. Yavrunun rahat yürüyüp yürümediğine ve kuyruğuna dokunulunca rahatsız olup olmadığına dikkat et.
• Nadir bir ırk: CFA'ya göre ırk nadir, yavru için beklemen gerekebilir. Bu, acele ettiren satıcılara karşı dikkatli olmak için bir neden daha.
• Kırmızı bayraklar: Belgesiz "Japon Bobtail" satan, anneyi göstermeyen, sürekli yavru satan ya da "hemen al" diye acele ettiren satıcılardan uzak dur. Kuyruğu kesilmiş bir kedi Japon Bobtail değildir.
• Yasal kayıt: Türkiye'de sahipli kedilerin mikroçiple kimliklendirilip PETVET sistemine kaydedilmesi zorunlu. Ayrıntılar PETVET kaydı ve mikroçip yazımızda.