Ocicat

Ocicat çoğu zaman köpeğe benzer bir kişiliğe sahip olarak anlatılır. CFA'ya göre insanlarına bağlıdır, ama yapışkan ya da talepkâr değildir. Doğuştan dışa dönüktür; muhtemelen yeni bir oyun arkadaşı bulma umuduyla yabancıları bile güler yüzle karşılar. Eğitime çok iyi yanıt verir: pek çok Ocicat yakala-getir oynar, göğüs tasmasıyla yürür, sesli komutları öğrenir ve evin kurallarına kolayca uyar. CFA, iyi birer yolcu olduklarını da ekliyor.

Uyanık, çevik ve atletiktir; enerjiktir ama aşırı hareketli değildir. CFA'ya göre temel hareketlilik düzeyi Habeş ya da Siyam kedisinden düşüktür. İnsanla etkileşimi önemser ama bunu sürekli istemez. Arada bir dikkatini çekmek için seslenir, ama bunu can sıkıcı hâle getirmez. Veteriner onaylı kaynaklar Siyam atasından biraz daha az konuşkan olduğunu, ama çoğu zaman söyleyecek bir şeyi olduğunu belirtiyor.

CFA, Ocicat'i neredeyse her türlü eve uyum sağlayabilen bir yol arkadaşı olarak tanımlıyor. En iyi uyduğu evler, başka hayvanların bulunduğu ya da gün içinde birinin evde olduğu evler; çünkü uzun süre tek başına kalmaktan hoşlanmaz.

Veteriner onaylı kaynaklar, doğru tanıştırıldığında kedi ve köpeklerle iyi anlaştığını ve özellikle sahipleri işteyken başka bir hayvanın bulunduğu evleri tercih edebileceğini belirtiyor. Evde çocuk varsa, her ırkta olduğu gibi kediyi zorla tutmamayı ve dinlenirken rahatsız etmemeyi öğretmek önemli.

Ocicat bir tesadüfün ürünü. CFA'ya göre 1964'te ABD'de bir yetiştirici, Habeş kedisi ile Siyam kedisini çiftleştirerek Habeş renklerinde uç desenli bir Siyam elde etmeye çalışıyordu. Bunun yerine benekli bir erkek yavru doğdu; yetiştiricinin kızı onu bir oselota (Orta ve Güney Amerika'da yaşayan benekli bir yaban kedisi) benzetti ve adı böyle "Ocicat" oldu. Veteriner onaylı kaynaklar bu yetiştiricinin Virginia Daly olduğunu belirtiyor.

İlk Ocicat "Tonga" kısırlaştırılıp bir eve verildi, ama fotoğrafı Detroit'te bir gazetede yayımlandı. Bunu gören genetikçi Dr. Clyde Keeler, nesli azalan yaban türlerini andıran ev kedileri üretmekle ilgilendiğini söyledi. Aynı çiftleştirme tekrarlandı, başka yetiştiriciler de aynı "tarifi" denedi ve ırkın gen havuzunu genişletmek için American Shorthair eklendi. CFA, Ocicat'i ilk kez 1966'da kayda aldı; ama tutarlı bir yapı oturtmak zaman aldı ve ırk ancak 1987'de şampiyonluk statüsüne geçti.

Güçlü, orta-büyük boylu bir kedidir. CFA'ya göre o kadar kaslıdır ki dişiler bile boyuna göre ağır hissettirir. Başı kama biçiminde, ağız kısmı geniş ve hafif köşelidir; bu da yabani görünümüne katkı yapar.

• Ağırlık: PetMD'ye göre 6–15 pound (yaklaşık 2,7–6,8 kg).
• Benekler: İri, parmak izi biçiminde ve açık zemin rengiyle güçlü bir karşıtlık içinde. Sergi kalitesindeki kedilerde her iki yanda, bir beneğin etrafını başka beneklerin sardığı "hedef tahtası" deseni bulunur; omuzlarda, arka kalçada ve bacaklarda da iri benekler vardır.
• Tüy: Kısa, parlak ve sık. Kuyruk ucu dışında her tüy telinde birkaç renk bandı bulunur; beneklerin oluştuğu yer bu bantların üst üste geldiği yerlerdir.
• Renkler: CFA'ya göre 12 renk var. En yaygınları sarımsı kahve (tawny), çikolata ve tarçın; lavanta gümüş, açık bej (fawn) gümüş gibi açık ve gümüş tonları da kabul ediliyor. Kedinin rengine kuyruğunun ucundaki renge bakılarak karar verilir.

Ocicat'in bakımı kolaydır. CFA'ya göre çok tüy dökmez ve çok az bakım ister. Bazı sahipler ara sıra lastik bir fırçayla ölü tüyleri alır; dökülmesi çok az olan kedilerde tüyü güderi bir bezle silmek yeter. Güderi bez hem gevşek tüyleri alır hem de tüye parlaklık katar ve istediğin sıklıkta kullanılabilir. Sergiye gitmeyecekse banyo genellikle gerekmez.

• Oyun: Günde birkaç kez av oyunu ve yakala-getir enerjisini dengeler.
• Eğitim: Kısa, ödüllü eğitim seansları (ismine gelme, göğüs tasmasıyla yürüme) zeki bir kedi için iyi bir uğraş.
• Tırmanma: Tırmanma ağaçları ve yüksek raflar evi onun için daha ilginç kılar.
• Yolculuk: CFA'ya göre iyi bir yolcudur; yine de taşıma çantasına önceden, ödülle alıştırmak her şeyi kolaylaştırır. Taşıma çantasına alıştırma yazımız adım adım anlatıyor.

Oyun fikirleri için ev kedisiyle oyun yazımıza bakabilirsin.

Ocicat'in özel bir mamaya ihtiyacı yok; yaşına uygun, tam ve dengeli bir kedi maması yeterli. Kaslı ve ağır bir kedi olduğu için kilosunu göz kararıyla değil, teraziyle takip etmek daha doğru.

• Günlük miktarı veterinerinle kedinin yaşına, hareketine ve ideal kilosuna göre belirle.
• Veteriner onaylı kaynaklar, mamayı gün boyu açık bırakmak yerine belirli öğünlerde vermeyi ve ara sıra mama bulmacası kullanmayı öneriyor.
• Ödülleri, özellikle eğitimde kullandıklarını, günlük besinden düş.
• Su tüketimini izle; belirgin şekilde çok içmeye başlarsa veterinerine söyle.

CFA'ya göre üç farklı ırktan geldiği için Ocicat'in genetik çeşitliliği yüksek ve yetiştiriciler genetik test bilgilerini paylaşıyor. Yine de ata ırklarında görülen bazı sağlık sorunları Ocicat'te de çıkabilir. Aşağıdakiler bilgi içindir; teşhis ve tedavi için veteriner hekimine danış.

Hipertrofik kardiyomiyopati (HCM)

Kalp kasının anormal biçimde kalınlaştığı, kedilerde en sık görülen kalp hastalığı. CFA, soyda HCM öyküsü olup olmadığını yetiştiriciye sormayı öneriyor. Pek çok kedi uzun süre belirti göstermez; Cornell Feline Health Center'a göre hastalık kalp ultrasonuyla (ekokardiyografi) saptanır ve ilerlediğinde hızlı ya da ağzı açık nefes alma, halsizlik ve arka bacaklarda ani güçsüzlük görülebilir.

Amiloidoz

Anormal katlanmış proteinlerin organlarda birikerek onların işlevini bozduğu bir hastalık. CFA, Ocicat'te böbrekleri ya da karaciğeri etkileyebileceğini belirtiyor. Ata ırklarından Habeş kedisinde daha sık görüldüğü ve ailelerde kalıtıldığı biliniyor; Science for Animal Welfare'e (eski adıyla UFAW) göre DNA testi yok. Çok su içme, çok idrar yapma, kilo kaybı ve iştahsızlık dikkat edilecek işaretler.

İlerleyici retina atrofisi (PRA)

Retinanın yavaş yavaş bozularak körlüğe yol açtığı kalıtsal bir göz hastalığı. Menotti-Raymond ve arkadaşlarının 2010 çalışması, Habeş kedisinde tanımlanan rdAc değişikliğinin pek çok ırka yayıldığını ve Siyam kedilerinde çok sık olduğunu gösterdi; Ocicat bu iki ırktan geliyor. CFA'ya göre genetik testler sayesinde bu hastalık artık Ocicat'te küçük bir endişe.

Diğer bulgular

Grahn ve arkadaşlarının 2012 çalışmasında test edilen 69 Ocicat'in hiçbirinde PK eksikliğiyle ilişkili değişiklik bulunmadı. 2022'deki geniş DNA çalışmasında test edilen 76 Ocicat'in hepsi A kan grubundaydı. Bunlar umut verici, ama yetiştiricinin kendi test sonuçlarını sormanın yerini tutmaz.

Ocicat için İngiltere'deki VetCompass çalışmaları gibi geniş bir ömür verisi bulamadık. Veteriner onaylı kaynaklar bu ırk için 12–18 yıllık bir ömür aralığı veriyor. Bu bir ortalama değil, genel bir aralıktır; gerçek ömür bakım, kilo ve sağlık taramalarına göre değişir.

Ömrü uzatmanın en somut yolları her kedide aynı: kısırlaştırma, ideal kilo, ev içinde güvenli yaşam, yılda en az bir kez veteriner kontrolü ve diş bakımı.

• Barınağı da düşün: Saf ırk kediler de barınaklara ve sahiplendirme derneklerine düşebiliyor. Irk gruplarını ve sahiplendirme ilanlarını takip et.
• Yetiştiriciye sor: CFA'nın önerdiği gibi soyda HCM, amiloidoz ve PRA öyküsü olup olmadığını sor; anne ve babanın test sonuçlarını iste.
• Yabani değil: Ocicat, Bengal ya da Savannah gibi bir yaban melezi değildir; görünüşü yaban kedisini andırsa da soyunda yaban kedisi yoktur. Bakım ve mizaç açısından bir ev kedisi gibi düşün.
• Kırmızı bayraklar: Anneyi göstermeyen, sürekli yavru satan, belge sunmayan ya da acele ettiren satıcılardan uzak dur.
• Yasal kayıt: Türkiye'de sahipli kedilerin mikroçiple kimliklendirilip PETVET sistemine kaydedilmesi zorunlu. Ayrıntılar PETVET kaydı ve mikroçip yazımızda.
• Arkadaş: Gün boyu evde değilsen ikinci bir kedi düşün; iki kediyi tanıştırmak yazımız adım adım anlatıyor.