Thai kedisi (geleneksel Siyam)

GCCF'ye göre Thai sosyal, zeki ve sevecen; çoğu zaman da sesli. Evdeki işlere karışmak ve etkinliğin ortasında olmak istiyor, tırmanmayı seviyor ve çocuklarla iyi geçiniyor. Öte yandan diğer kedilere karşı bölgesel olabiliyor ve uzun süre yalnız kalmaya iyi dayanmıyor. Bu yüzden zamanını ona ayırabilecek ya da iki kedi bakabilecek bir ev daha uygun.

Kedisiyle konuşabilecek, onunla oynayabilecek ve onu uzun süre yalnız bırakmayacak ailelere uygun. Çocuklu evde genelde iyi, ama başka kedilerle bölgesel olabiliyor.

GCCF'nin anlatımına göre Thai (Wichien Maat), Tayland'ın yerli uçlu kedisi ve Siyam'la ortak atası var. 1880'lerde Siyam kedileri Britanya'ya getirildi. İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra Siyam daha ince yapılı ve daha uzun başlı olacak biçimde yetiştirilirken, bazı yetiştiriciler eski görünümü korudu. GCCF'nin Siyam sayfası da özgün kedilerin orta boy, uzun gövdeli, orta derecede kama başlı ve büyük kulaklı olduğunu, daha sonra daha ince bir yapının tercih edildiğini yazıyor.

Burada karışıklık başlıyor: GCCF'nin tanımladığı Thai, sadece Korat'tan geliyor. Batı'da Korat yetiştiriciliğinden 1950'lerin sonundan itibaren uçlu yavrular doğdu, 1980'lerin sonu ve 1990'larda çekinik genlerle mavi ve lila uçlu ile düz lila yavrular ortaya çıktı. GCCF Şubat 2002'de ön tanıma verdi ve ırk bugün şampiyona statüsünde. GCCF'ye göre diğer kayıt kuruluşlarındaki Thai ise Siyam'dan geliyor ve ayrı bir ırk. GCCF'nin kendi ifadesiyle "Thai'ler sadece farklı bir tüy giymiş Korat'lardır."

FIFe de Thai'yi (THA) tanıyor. FIFe'nin kurallarına göre başka ırkla çiftleştirmeye izin verilmiyor, sadece tanınan renkler kullanılıyor (tarçın, fawn, gümüş, altın ve beyaz kabul edilmiyor) ve ırka katılan yeni kediler sadece Tayland'dan belgeli olarak getirilen kediler. FIFe'nin kuralları kedinin Siyam soyundan mı Korat soyundan mı geldiğini yazmıyor.

Kısacası "Thai" derken hangi kayıt kuruluşunun standardını kastettiğini yetiştiriciye sor.

GCCF'deki Thai, Korat'ın orta boy, kaslı ve çevik yapısına sahip.

• Baş ve gözler: Kalp biçimli baş, iri yuvarlak gözler, uçları yuvarlak büyük kulaklar.
• Tüy: Kısa, ince ve parlak; gümüş uçlu. Kuyruk orta uzunlukta ve yuvarlak uca doğru incelen.
• Mavi ve lila uçlu: Gövde kırık beyaz, krem ya da açık fawn; uçlar mavinin ya da lilanın herhangi bir tonu. Yetişkinlerin gözleri berrak mavi.
• Düz lila: Sıcak pembemsi bej, gümüş uçlu gövde; yetişkinlerin gözleri berrak yeşil.
• Yavrularda göz: Yavrularda ve genç kedilerde gözler sarı ya da amber olabiliyor, yaşla değişiyor.
• Boyut: GCCF'ye göre genelde 8 ile 10 pound (3,6 ile 4,5 kg); erkekler dişilerden daha iri ve ağır.

Modern Siyam ile fark

GCCF'ye göre bugünkü Siyam standardı ince bacaklı, uzun ve zarif bir gövde, uzun ve ince biten bir kuyruk, uzun bir baş ve düz bir profil istiyor. GCCF'nin Thai'si ise Korat'ın başını ve gövdesini taşıyor; yani daha yuvarlak hatlı ve daha sağlam. GCCF'ye göre başka kayıt kuruluşlarındaki Thai ise Siyam soyundan geliyor ve ayrı bir ırk; yani aynı ad iki farklı soyu anlatıyor. Bu sayfada bu kuruluşların standartlarını açıp okuyamadığımız için ayrıntı yazmıyoruz.

Bakımı kolay: GCCF haftada bir ya da iki kez bakım eldiveni ya da lastik fırça kullanmayı, bunun ölü tüyü tüye zarar vermeden aldığını söylüyor. Tırnak, kulak ve diş bakımını veterinerinin gösterdiği şekilde yap. Daha fazlası için kedi tüy bakımı yazısına bak.

• Oyun ve zihin: Zeki ve sosyal bir kedi; bulmaca besleyiciler, tırmanma ağacı ve günlük oyunlar ver.
• Ses ve beden dili: Konuşkan olabiliyor; kedini anlamak için kedi beden dili yazısı işine yarar.
• Ayrılık: GCCF'ye göre uzun yalnızlığa dayanmaz; yalnız kalma süresini kısa tut, gerekirse ikinci bir kedi düşün: iki kediyi tanıştırma.

Thai için özel bir mama önerisi bulamadık. Yaşına ve yaşam tarzına uygun, dengeli ve tam bir kedi maması yeterli. Mamayı ölçerek ver, ödülleri günlük miktardan düş, günlük miktarı veterinerinle belirle ve kiloyu ayda bir tart. Kap seçimi, yeri ve temizliği için mama ve su kabı rehberimize bak; temiz ve taze su her zaman erişilebilir olsun. Yaş ve kuru mamayı birlikte vermek ya da mama değiştirmek istersen geçişi veterinerinle konuşarak yavaş yap.

Aşağıdakiler bilgi içindir; teşhis ve tedavi için veteriner hekimine danış.

GCCF'ye göre Thai'ler uzun yaşıyor, ama ırka özgü iki konu bildiriliyor:

• GM1 ve GM2 gangliosidozis: Sinir sistemini etkileyen, kedileri genelde ilk yaşından önce öldüren iki ölümcül kalıtsal hastalık. GCCF'ye göre Britanya'daki Korat ve Thai hatları 1998'de bu hastalıklardan temiz çıktı ve GCCF kayıt için test ya da temiz ebeveyn şartı koyuyor.
• Damar sertliği (ateroskleroz): Korat'larda çekinik bir genin damar sertliğine, kalp yetmezliğine yol açabildiği bulundu; 2025'te bir gen testi çıktı ve yetiştiriciler hatlarını test ediyor. GCCF Thai'lerin de bu testten geçirildiğini yazıyor.

GCCF'nin Korat sayfası ayrıca düşük vücut yağı nedeniyle anestezi planlarken veterinerin bunu dikkate alması gerektiğini belirtiyor; bu bilgi Korat için yazılmış, Thai için doğrudan söylenmiyor. GCCF'nin Siyam sayfasında yazan sorunlar (bazı kanserler, öksürük, astım benzeri belirtiler vb.) Siyam için yazılmış, Thai için değil; bu yüzden aktarmıyoruz. Yetiştiriciye anne babanın GM1/GM2 sonuçlarını ve ateroskleroz testini sor. Her kedide olduğu gibi kalp, böbrek ve diş sağlığı için düzenli veteriner kontrolü yeterli bir başlangıç.

Thai için ırka özgü bir ömür çalışması bulamadık. GCCF Thai'lerin uzun yaşadığını, çoğunun on yedi-on dokuz yaş civarına ulaştığını, birkaçının 20'yi geçtiğini yazıyor; bu bir kayıt kuruluşunun genel ifadesi, araştırma verisi değil. Ömrü en çok ideal kilo, düzenli veteriner kontrolü, kısırlaştırma ve güvenli bir ev etkiliyor. Düzenli kontroller, aşılar, parazit önlemi ve diş sağlığı bakımın temelini oluşturur; veterinerinin kedinin yaşına göre hangi kontrolleri önerdiğini sor.

• Barınağı da düşün: Uçlu, mavi gözlü kediler barınaklarda da bulunabiliyor; Thai olmasa da sevecen bir yoldaş orada seni bekliyor olabilir.
• Yetiştiriciden alacaksan: Irk nadir ve adı kafa karıştırıcı. Anne ve babayı görmek iste; hangi kayıt kuruluşunun standardına göre "Thai" olduğunu, GM1/GM2 sonuçlarını, soy kütüğünü ve aşı kayıtlarını sor. Her uçlu kediyi "Thai" ya da "geleneksel Siyam" diye satan satıcılardan uzak dur.
• Kırmızı bayraklar: Anneyi göstermeyen, sürekli yavru satan, belge sunmayan ya da "hemen al" diye acele ettiren satıcılar.
• Yasal kayıt: Türkiye'de kedilerde mikroçip ve PETVET kaydı zorunlu. Ayrıntılar PETVET kaydı ve mikroçip yazımızda.
• İlk günler: International Cat Care yeni gelen kediyi önce tek bir odada başlatmayı, saklanabileceği bir yer bırakmayı ve onu zorlamadan kendi gelmesini beklemeyi öneriyor. Kedi sahiplenme: ilk hafta yazımız adım adım anlatıyor.