Ankara kedisi

Ankara kedisi yerinde duramayan, her şeyi merak eden bir kedi. CFA'nın tanıtımına göre en etkileşimli ve sevgi dolu ırklardan biri sayılıyor: sen ne yapıyorsan o da "yardım etmek" için yanında olur, eve gelince kapıda karşılar. Bu yüzden köpeğe benzetildiği de oluyor. Gün içinde evde yalnız kalmayı idare edebilir, ama döndüğünde ilgi bekler.

Bu ırkın en belirgin huyu yüksekte olmayı sevmesi. CFA, Ankara kedilerinin yerden çok dolabın tepesinde bulunduğunu, kaybolduğunda yukarıya bakmak gerektiğini anlatıyor. Bir lazer noktasını duvarda yukarı doğru kovalamaya çalışacak kadar oyuncudur.

Fiziksel temastan hoşlanır, ama PetMD'nin veteriner onaylı sayfasına göre çoğu kucakta uzun süre tutulmayı sevmez; kısa bir sevgi anı yeter, sonra kendi işine döner. Evde başka hayvanlar varsa "patron" olmak isteyebilir. Zekâ düzeyi kediden kediye çok değişir: CFA, bazılarının çok parlak, bazılarının ise mama kabının yerini unutacak kadar dalgın olabildiğini yazıyor.

Ankara kedisi, kedisiyle oynamaya ve onu meşgul etmeye vakti olan, evin yüksek köşelerini kedisine açabilecek ailelere uygun. Sakin bir süs kedisi arayanlar için fazla hareketli olabilir.

Evde beyaz ve sağır bir Ankara kedisi varsa çocuklara onu arkadan yaklaşarak ürkütmemeyi öğret. Yere hafifçe basmak ya da ışığı yakıp söndürmek, sağır kediye senin geldiğini haber verir.

Ankara kedisi, adını aldığı Ankara ve çevresinden gelen, doğal yollarla oluşmuş eski bir ırk. CFA, bilinen en eski uzun tüylü ırk olduğunu ve başka uzun tüylü ırkların atası olabileceğini belirtiyor. Yazılı geçmişi 1600'lere, Orta Doğu'dan Avrupa'ya götürüldüğü döneme uzanıyor; Fransa'da çok sevildiği anlatılıyor. 2008 tarihli kapsamlı bir genetik çalışmada da Ankara kedisinin ve Van kedisinin birbirinden ayrı iki ırk olduğu, ırkların çoğunun da çıktıkları bölgenin yerel kedilerinden geldiği görüldü.

İngiltere'de kedi sergileri yaygınlaşınca Ankara kedileri İran kedileriyle o kadar çok çiftleştirildi ki ırk Avrupa'da neredeyse kayboldu. CFA'ya göre Türkiye bunun üzerine hayvanat bahçelerinde, özellikle Ankara Hayvanat Bahçesi'nde koruma amaçlı üretime başladı ve bu programlarda sadece beyaz kediler "asıl" Ankara kedisi sayıldı. Programın başlangıç tarihi kaynaklarda farklı veriliyor: CFA 1930'ları, PetMD ise 1962'yi anıyor. İlk Ankara kedileri ABD'ye 1954'te gitti.

Türkiye'de ırk üzerine akademik çalışmalar da var. Ankara Atatürk Orman Çiftliği Hayvanat Bahçesi'ndeki 103 kedi ve evlerde yaşayan 34 kediyle yapılan bir doktora çalışması, Ankara kedilerinin boyunu, tüyünü, büyümesini ve üremesini inceledi. 2025 tarihli bir derlemeye göre Ankara'nın Pursaklar ilçesinde de ırkı korumak, üretmek ve tanıtmak için kurulmuş bir merkez bulunuyor.

Orta boyutlu, uzun gövdeli, ince kemikli ama kaslı bir kedi. CFA standardına göre başı orta uzunlukta bir kama biçiminde, kulakları büyük, dik ve başın üstünde birbirine yakın durur. Bacakları uzundur, arka bacaklar öndekilerden biraz daha uzundur. Kuyruğu uzun ve tüy gibi gürdür.

• Ağırlık: PetMD, yetişkinlerin genellikle 8–15 pound (yaklaşık 3,6–6,8 kg) olduğunu yazıyor. Ankara Hayvanat Bahçesi'ndeki kedilerle yapılan doktora çalışmasında erkeklerin ortalama ağırlığı yaklaşık 3,8 kg, dişilerinki biraz daha az bulundu.
• Tüy: Tek katlı, ince ve ipek gibi parlak; kuyrukta ve boyun çevresinde daha uzundur. PetMD'ye göre yazın kısalır, kışın uzar ve gürleşir.
• Renkler: Türkiye'de en bilineni beyazdır. CFA'ya göre bugün çikolata, lila ve Siyam benzeri "point" desen dışında hemen her renk ve desen kabul ediliyor: siyah, mavi, kırmızı, krem, dumanlı, tekir, kaplumbağa kabuğu ve iki renkli gibi.
• Göz rengi: Mavi, yeşil, yeşil-altın, kehribar ya da iki farklı renk olabilir. CFA, iki farklı renk gözün (bir göz mavi, diğeri yeşil ya da kehribar) sık görüldüğünü ve özellikle beğenildiğini belirtiyor.

Uzun tüylü bir kedi olmasına rağmen bakımı kolay sayılır. CFA'ya göre alt tüyü olmayan tek kat yapısı nedeniyle kolay keçeleşmez; genç kedilerde ayda iki üç kez taramak dökülen tüyü kontrol altında tutmaya genellikle yetiyor, yaşlandıkça daha sık tarama gerekebilir. Tüy değiştirme dönemlerinde haftada birkaç kez taramak evdeki ve kedinin yuttuğu tüyü azaltır.

• Tırmanma ve dikey alan: Tırmanma ağacı, duvar rafları ve pencere önünde yüksek bir dinlenme yeri bu ırk için lüks değil ihtiyaç. Ayrıntılar kediler neden yükseği sever yazımızda.
• Oyun: Günde birkaç kez olta oyuncak, top ya da yiyecek saklama oyunu. Ev kedisiyle oyun yazımız fikir verir.
• Su merakı: CFA, pek çoğunun damlayan musluğa ilgi duyduğunu yazıyor; banyo gerektiğinde çoğu zaman iyi tolere eder. Yine de banyo ancak gerekirse yapılmalı.
• Güneş: International Cat Care, beyaz tüylü kedilerin güneş yanığına ve kulak ile burun ucunda deri kanserine daha yatkın olduğunu belirtiyor. Beyaz kedini öğlen güneşinde uzun süre balkonda bırakma; kulak ucunda iyileşmeyen yara görürsen veterinerine göster.
• Kulak, göz ve tırnak: Haftalık kontrol et; kızarıklık, koku ya da akıntı varsa veterinerine danış.

Ankara kedisinin özel bir mamaya ihtiyacı yok; yaşına uygun, dengeli ve tam bir kedi maması yeterli. Hareketli bir ırk olduğu için kilo sorunu daha az görülse de ev içinde yaşayan, oyunu azalan ya da kısırlaştırılmış kedilerde kilo artabilir.

• Mamayı göz kararı değil, ölçerek ver; günlük miktarı veterinerinle kedinin ideal kilosuna göre belirle.
• Kuru mamanın bir kısmını yiyecek bulmacasında ya da evin farklı yerlerinde saklayarak vermek, hem avlanma içgüdüsünü hem de hareketi destekler.
• Ödülleri günlük besinden düş.
• Taze su her zaman olsun; suya meraklı bir ırk olduğu için su çeşmesi işe yarayabilir.

CFA, Ankara kedisinin bilinen özel bir kalıtsal sorunu olmadığını, en önemli konunun beyaz kedilerdeki sağırlık olduğunu belirtiyor. Aşağıdakiler bilgi içindir; teşhis ve tedavi için veteriner hekimine danış.

Beyaz tüy, mavi göz ve doğuştan sağırlık

Kedilerde bembeyaz tüyü sağlayan baskın gene "W geni" deniyor. Bu gen deride ve iç kulakta pigment hücrelerinin gelişimini etkiliyor; iç kulaktaki bu hücreler işitme için gerekli olduğundan W genini taşıyan beyaz kedilerde doğuştan sağırlık daha sık görülüyor. Louisiana Eyalet Üniversitesi'nden George Strain'in derlemesine göre sağırlık riski mavi göz sayısı arttıkça yükseliyor: melez beyaz kedilerle yapılan eski çalışmalarda iki gözü mavi olanların yüzde 65–85'i, tek gözü mavi olanların yaklaşık yüzde 40'ı, hiç mavi gözü olmayanların yaklaşık yüzde 17–22'si tek ya da iki kulaktan sağır bulundu. Aynı derlemede beyaz Ankara kedisi risk taşıyan ırklar arasında sayılıyor. Cornell Feline Health Center da iki gözü mavi beyaz kedilerin büyük çoğunluğunda iç kulaktaki bozulmanın doğumdan birkaç gün sonra başladığını belirtiyor.

İngiltere'de yapılan 2019 tarihli bir çalışmada, safkan beyaz yavruların yüzde 30'unda doğuştan sağırlık bulundu; mavi gözlü yavrularda oran daha yüksekti. Aynı çalışmada daha önceki kayıtlara dayanarak Ankara kedilerinde sağırlığın yaklaşık yüzde 11 olarak bildirildiği, ama bu rakamların her zaman işitme testine dayanmadığı ve tek kulak sağırlığını kaçırmış olabileceği hatırlatılıyor.

Pratikte ne demek? İki farklı renk gözlü kedilerde sağırlık çoğu zaman mavi gözün olduğu taraftaki kulakta olur; tek kulaktan sağır bir kedi gündelik hayatta fark edilmeyebilir. CFA, beyaz kedilerin renkli kedilerle çiftleştirilmesini ve bazı ülkelerde beyaz yavrulara BAER denen işitme testinin yapıldığını belirtiyor; İngiltere'deki kayıt kuruluşu GCCF de 2016'dan beri beyaz kedilerin üretimde kullanılması için bu testi şart koşuyor. Renkli bir Ankara kedisi seçmek bu kaygıyı ortadan kaldırıyor.

Sağır bir kedi de uzun ve mutlu bir hayat sürebilir. Cornell, sağır kedilerin trafik gibi tehlikeleri duyamayacakları için evde ya da güvenli bir kedi bahçesinde tutulmasını, el işaretleri ve titreşimle iletişim kurulmasını öneriyor.

Kan grubu

Kedilerde A, B ve AB kan grupları var ve kediler karşı gruba karşı doğuştan antikor taşır. Türkiye'de 28 Ankara kedisiyle yapılan 2003 tarihli çalışmada kedilerin yüzde 53,6'sı A, yüzde 46,4'ü B grubu çıktı; bu oran dünyadaki pek çok kedi grubuna göre yüksek. Araştırmacılar kan nakli ve çiftleştirme öncesinde kan grubu tayinini öneriyor: B grubu bir anneden doğan A grubu yavrular süt emerken ciddi bir tepki yaşayabilir. Kedinin kan grubunu veterinerine sorup kaydetmek iyi bir fikir.

Ankara kedisine özel, güvenilir bir ömür çalışması bulamadık; İngiltere'deki büyük VetCompass çalışması bu ırkı ayrıca incelemedi. Aynı çalışmada melez kedilerin doğumdaki beklenen ömrü 11,89 yıl bulundu ve 20 yaşını geçen kediler de vardı.

Irk ne olursa olsun çalışmanın gösterdiği şey açık: kısırlaştırılmış ve ideal kilosundaki kediler daha uzun yaşıyor. Düzenli veteriner kontrolü, kilo takibi, ev içinde güvenli bir hayat ve beyaz kedilerde güneşten korunma Ankara kedinin ömrünü uzatmanın en somut yolları.

• Barınağı da düşün: Barınaklarda da beyaz, uzun tüylü kediler bulunabiliyor; bir kedinin "Ankara kedisi" olup olmadığı görünüşten kesin anlaşılmaz, ama sevgi ihtiyacı aynı. Sahiplendirme ilanlarını ve dernekleri takip et.
• Yetiştiriciden alacaksan: Anne ve babayı görmek iste; beyaz yavrular için işitme testi (BAER) sonucunu, anne ve babanın kan grubunu ve aşı kayıtlarını sor.
• Kırmızı bayraklar: "Saf Ankara kedisi" diye sokaktan toplanmış kedi satanlar, anneyi göstermeyenler, belge sunmayanlar ve "hemen al" diye acele ettirenlerden uzak dur.
• Yasal kayıt: Türkiye'de sahipli kedilerin mikroçiple kimliklendirilip PETVET sistemine kaydedilmesi zorunlu. Ayrıntılar PETVET kaydı ve mikroçip yazımızda.
• İlk günler: Sakin bir oda, kum kabı, su, saklanma yeri ve hemen bir tırmanma noktası hazırla. Tüy bakımına yavruyken alıştırmak için kedi tüy bakımı yazımıza bakabilirsin.