British Longhair

British Longhair'in karakteri kısa tüylü kardeşinden farklı değil; iki ırk aynı soydan geliyor. GCCF, British kedileri sabırlı, hoşgörülü, sakin ve pek konuşkan olmayan, insanlarıyla güçlü bağ kuran kediler olarak tanımlıyor. Evin düzenini izlemeyi, işlerin zamanında yapılıp yapılmadığını kontrol etmeyi sever; seni odadan odaya takip eder.

GCCF'nin de belirttiği gibi British kedileri dört patisi yerde olsun ister; yetişkinlikte kucakta taşınmayı pek sevmeyebilir. Ama yanında, aynı koltukta ya da çalışırken dizüstü bilgisayarının üstünde uzanmaktan mutludur. Yavruyken oyuncu ve komiktir; yaşı ilerledikçe daha tembel bir tempoya geçer.

Köpekler ve başka evcil hayvanlarla genellikle iyi geçinir. Güvenen bir yapısı olduğu için dışarıya yalnız bırakılmamalı; GCCF bu ırkın tamamen ev içinde de mutlu yaşayabileceğini, yeter ki zihinsel uyarı ve oyun alması gerektiğini söylüyor.

British Longhair, sakin bir evde yaşayan ve her gün birkaç dakikayı tüy bakımına ayırabilecek kişiler için uygun. Tarama işi sana yük gibi geliyorsa kısa tüylü British Shorthair daha kolay bir seçim olabilir.

Çocuklara kediyi zorla kucağa almamayı ve taramayı nazikçe yapmayı öğretmek önemli. Keçeleşmiş tüyü çekiştirmek kediyi acıtır ve tarama saatini sevmemesine yol açar.

British Longhair'in hikâyesi British Shorthair'in hikâyesiyle başlıyor. GCCF'ye göre British kedileri iki dünya savaşı sırasında çok azaldı. İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra yetiştiriciler soyu sürdürmek için Rus mavisi, Burma ve Chartreux gibi ırklarla, yuvarlak yapıyı ve kemik yapısını geri kazanmak için de İran kedileriyle çiftleştirmeler yaptı. İran kedilerinden gelen uzun tüy geni böylece British soyuna girdi.

Bu gen bugün de bazı British yavrularında kendini gösteriyor: iki kısa tüylü British'ten zaman zaman uzun tüylü yavrular doğabiliyor. GCCF, bir kedinin uzun tüy genini taşıyıp taşımadığının artık DNA testiyle anlaşılabildiğini belirtiyor.

Uzun yıllar bu yavrular ev kedisi olarak satıldı ya da "British Shorthair varyantı" adıyla üretimde kullanıldı ama sergilere giremedi. Uzun tüylü British'leri ayrı bir ırk olarak geliştirmek isteyenler bir kulüp kurdu; GCCF, "British Longhair" adını 15 Şubat 2017'de resmen tanıdı ve ırka Kasım 2021'de şampiyonluk statüsü verdi. FIFe de British Longhair'i tanıyor ve British Shorthair ile "kardeş ırk" sayıyor; yani iki ırk birbiriyle izin almadan çiftleştirilebiliyor.

British Longhair, kısa tüylü kardeşinin gövdesini taşır: geniş göğüs, kısa ve güçlü bacaklar, yuvarlak patiler, dibi kalın ve ucu yuvarlak bir kuyruk. Baş yuvarlak, yanaklar dolgun, kulaklar küçük, gözler iri ve yuvarlaktır. Erkekler dişilerden belirgin şekilde iridir ve olgun erkeklerde yanaklar daha da dolgunlaşır.

• Ağırlık: GCCF'ye göre erkekler 4,1–7,7 kg, dişiler 3,2–5,4 kg.
• Tüy: GCCF'ye göre yarı uzun, düz ve yoğun.
• Renkler: GCCF'nin British gruplarında düz renkler (beyaz, siyah, mavi, lila, çikolata, kırmızı, krem ve diğerleri; en bilineni mavi), Siyam deseni gibi renk uçlu (colourpoint), uçları renkli (tipped), kaplumbağa ve iki renkli, dört farklı tekir deseni var.
• Olgunlaşma: GCCF'ye göre British kedileri tam fiziksel olgunluğa beş yaşa kadar ulaşabiliyor; yavrunun ilk yıllarda ince görünmesi normal.

Bu ırkı kısa tüylü kardeşinden ayıran en önemli şey bakım. GCCF, kısa tüylü British için tüy değiştirme dönemlerinde tarama yeterli derken uzun tüylü için her gün tarama öneriyor. Yoğun alt tüy, özellikle koltuk altlarında, kulak arkasında ve arka bacakların iç tarafında kolayca keçeleşir.

• Tırnaklar: Tırmalama tahtası şart; uzayan tırnaklar veterinerinin gösterdiği şekilde kesilebilir.
• Gözler ve kulaklar: Haftalık kontrol; kızarıklık, koku ya da akıntı varsa veterinerine göster.
• Oyun: Günde birkaç kez kısa av oyunları hem kilosunu hem keyfini korur.

Taramayı sevdirmenin yolları için kedi tüy bakımı yazımıza bakabilirsin.

GCCF, British kedilerinin metabolizmasının yavaş olduğunu ve sağlıklı kas dolgunluğunun fazla yağa dönüşmemesi için dikkat edilmesi gerektiğini vurguluyor. Yavaş geliştikleri için yavruların en az ilk bir yıl yavru maması yemesini öneriyor. Teng ve arkadaşlarının 2024 çalışmasında, ırkının ve cinsiyetinin ortanca kilosundan uzaklaşan kedilerin daha kısa yaşadığı görüldü.

• Mamayı ölçerek ver; günlük miktarı veterinerinle kedinin ideal kilosuna göre belirle.
• Uzun tüy kilo artışını gizleyebilir: kiloyu gözle değil, ayda bir tartarak izle.
• Kaburgaları ince bir yağ tabakasının altında elle hissedebilmelisin.
• Ödülleri günlük besinden düş.
• Taze su her zaman olsun; bazı kediler akan suyu daha çok içer.

British Longhair, British Shorthair ile aynı gen havuzunu paylaştığı için iki ırkın sağlık konuları da büyük ölçüde ortak. Aşağıdakiler bilgi içindir; teşhis ve tedavi için veteriner hekimine danış.

Hipertrofik kardiyomiyopati (HCM)

HCM, kalp kasının duvarının anormal biçimde kalınlaştığı ve kedilerde en sık görülen kalp hastalığı. UFAW'a göre British kediler bu hastalığa yatkın ve hastalığın kalıtsal olduğu düşünülüyor. Pek çok kedi uzun süre belirti göstermez; hastalık kalbin ultrasonla incelenmesiyle (ekokardiyografi) saptanabiliyor. GCCF, British'lerde HCM için henüz bir DNA testi olmadığını, sorumlu yetiştiricilerin hasta kedileri üretimden çıkardığını belirtiyor. Bu yüzden anne ve babanın kalp taraması sonuçlarını sormak önemli.

Polikistik böbrek hastalığı (PKD)

Böbreklerde zamanla büyüyen sıvı dolu keselerle seyreden kalıtsal bir hastalık. Cornell Feline Health Center'a göre en sık İran kedilerinde, zaman zaman British Shorthair gibi başka ırklarda görülüyor. British soyuna İran kedisi karıştığı için bu önemli; GCCF, yaygın DNA testi sayesinde hastalığın British'lerde artık kontrol altında olduğunu söylüyor. Yetiştiriciden anne ve babanın PKD testi sonucunu iste.

Kan grubu B

PawPeds'in derlediği çalışmalara göre British kedilerinin yüzde 40 ile 59'u B kan grubunda; çoğu ırkta bu oran çok daha düşük. Bu, kan nakli gerekirse doğru donörün seçilmesi ve çiftleştirme açısından önemli. Kedinin kan grubunu veterinerine sorup kaydetmek iyi bir fikir.

Daha nadir kalıtsal hastalıklar

• Hemofili B: UFAW'a göre British Shorthair'de bildirilen, kanın pıhtılaşmasını bozan nadir bir hastalık. Belirtiler genellikle 6 aydan önce başlar; bir yaralanma ya da ameliyattan sonra uzun süren kanama, deri altında morluklar görülebilir.
• ALPS: Akraba British Shorthair yavrularında görülen, bağışıklık sistemini bozan ve yavruların ölümüne yol açan kalıtsal bir hastalık. 2017'de genetik nedeni bulundu; bu, taşıyıcıları saptayan bir testin yolunu açtı. GCCF, 1 Mart 2025'ten beri başka bir kuruluştan getirilen British Shorthair'lerin damızlık olarak kaydı için negatif ALPS testi istiyor.

Royal Veterinary College'ın VetCompass verisini kullanan 2024 çalışmasında British Longhair ayrı bir grup olarak değil, British Blue ve British Longhair'i kapsayan "British kediler" grubu içinde incelendi. İngiltere'de 2019'da ölen 194 British kedisi için doğumdaki beklenen ömür 9,58 yıl (güven aralığı 8,73–10,43) bulundu; bu gruptaki en uzun ömür 22 yılı aşıyordu. Aynı çalışmada melez kedilerin beklenen ömrü 11,89 yıldı.

GCCF ise British Shorthair'i uzun yaşayan bir kedi olarak tanımlıyor ve 14–20 yıllık bir yaşam beklentisinden söz ediyor. İki rakam arasındaki fark şuradan geliyor: doğumdaki beklenen ömür, erken yaşta kaybedilen kedileri de hesaba katar ve ortalamayı aşağı çeker. İyi bakılan pek çok British kedisi 15 yaşı geçer. Aynı çalışma, kısırlaştırılmış ve ideal kilosundaki kedilerin daha uzun yaşadığını gösteriyor.

• Barınağı da düşün: Safkan kediler de barınaklara ve sahiplendirme derneklerine düşebiliyor. Belli bir ırk arıyorsan ırk gruplarını ve sahiplendirme ilanlarını takip et.
• Yetiştiriciden alacaksan: Anne ve babayı görmek iste; kalp taraması (ekokardiyografi) sonuçlarını, PKD DNA testini, kan grubunu ve aşı kayıtlarını sor.
• Kıvrık kulak karışımına dikkat: FIFe kurallarına göre kıvrık kulaklı (Scottish Fold) bir kediden gelen yavrular, kulakları düz olsa bile British olarak kaydedilemiyor. Soyağacını iste ve soyda Scottish Fold olup olmadığını sor.
• Kırmızı bayraklar: Anneyi göstermeyen, sürekli yavru satan, belge sunmayan ya da acele ettiren satıcılardan uzak dur.
• Yasal kayıt: Türkiye'de sahipli kedilerin mikroçiple kimliklendirilip PETVET sistemine kaydedilmesi zorunlu. Ayrıntılar PETVET kaydı ve mikroçip yazımızda.
• İlk günler: Kedi sahiplenme: ilk hafta yazımız adım adım anlatıyor.