Devon Rex

Devon Rex, CFA'nın deyişiyle yarı saray soytarısı, yarı can yoldaşı bir kedidir. Zekidir, adını öğrenir, seni evin içinde her yere izler ve çoğu zaman yatakta yanına sokulur. Yaptığın her işe "yardım etmek" ister; banyoya ya da duşa peşinden gelmesi şaşırtıcı değil. Veteriner onaylı kaynaklar onu ödüllü eğitimle kolayca numara öğrenen, evdeki her eşyayı oyuncağa çeviren bir kedi olarak anlatıyor.

Konuşkandır ama gürültücü değildir: sesi çoğu zaman yumuşak cıvıltılar, trillemeler ve mırıltılardan oluşur. Eve gelen her misafiri yeni bir arkadaş olarak görür. CFA'ya göre köpekleri ve diğer hayvanları oyun arkadaşı olarak kolayca kabul eder ve çocuklarla çok iyi anlaşır.

Bu bağlılığın öbür yüzü de var: Devon Rex insanına derinden bağlanır ve uzun süre yalnız bırakılmaktan hoşlanmaz. CFA bu ırkı, "bir kedinin sahibi olmaktan" çok "bir kedi tarafından sahiplenilmekten" memnun olacak kişilere öneriyor.

Devon Rex, evde vakit geçiren, kedisiyle oynamayı ve onu yanında taşımayı seven, kalabalık ya da canlı evlere uygun. Tüyü az döktüğü için bakımı kolaydır; ama ilgi ihtiyacı yüksektir.

Çocuklara kediyi zorla tutmamayı ve dinlenirken rahatsız etmemeyi öğretmek her ırkta olduğu gibi burada da önemli. Evde uzun saatler kimse yoksa ikinci bir kedi düşünebilirsin.

CFA'ya göre 1959'da İngiltere'nin Devon bölgesinde bir bahçede doğan yavrular arasında kıvırcık tüylü bir erkek kedi vardı. Beryl Cox onu sahiplendi ve adını Kirlee koydu. Önce Kirlee'nin, dokuz yıl önce komşu Cornwall'da ortaya çıkan Cornish Rex tüyünü taşıdığı düşünüldü; ama deneme çiftleştirmeleri bunun bambaşka bir genetik değişiklik olduğunu gösterdi. Kirlee kendi yavrularıyla çiftleştirilerek daha fazla dalgalı tüylü yavru elde edildi, sonra soy yıllar içinde başka ırklarla genişletildi. CFA, bu yüzden Devon Rex'in bugün en geniş renk ve desen çeşitliliğine sahip ırklardan biri olduğunu belirtiyor.

Bugün Devon Rex'in dalgalı tüyünün KRT71 adlı bir gendeki değişiklikten kaynaklandığı biliniyor. 2022'de 11 binden fazla kediyi inceleyen bir çalışmaya göre Sfenks'in tüysüzlüğü de aynı gendeki farklı bir değişiklikten geliyor; iki ırk arasındaki bağ bu yüzden yalnızca tarihsel değil, genetik de.

Küçük-orta boylu, ama görünüşüne göre şaşırtıcı derecede ağır ve kaslı bir kedidir. CFA'ya göre göğsü geniş, boynu ince, ön bacaklarını çoğu zaman buldog gibi hafif açık bir duruşla tutar. Başında en çok dikkat çeken şeyler iri ve yanlara doğru alçakta duran kulakları, kocaman gözleri ve belirgin elmacık kemikleridir.

• Ağırlık: CFA'ya göre yetişkinler genellikle 6–9 pound (yaklaşık 2,7–4,1 kg) gelir; erkekler biraz daha iri olabilir.
• Tüy: Kısa, yumuşak ve açık dalgalı. Cornish Rex'in aksine çok seyrek ve kısa örtü kılları vardır. Yoğunluğu ve uzunluğu kediden kediye değişir; tüy kırılgan olabildiği için bazı yerlerde seyrek ya da süet gibi alanlar görülebilir.
• Bıyık ve kaşlar: Onlar da kıvırcıktır ve kırılgandır; kırılıp kısa kalabilirler.
• Renkler: Neredeyse her renk ve desen görülebilir: siyah, kahverengi, beyaz, kaplumbağa kabuğu, üç renkli, tekir ve daha fazlası.

CFA'ya göre Devon Rex "yıka ve giy" türünden, bakımı kolay bir kedidir ve çoğu kediden az döker. Yine de birkaç noktaya dikkat etmek gerekiyor.

• Tarama: Az döker ama yine de döker; tüyü kırılgan olduğundan taramayı nazik ve kısa tut.
• Banyo: Örtü kılı az olduğu için derisi yağlı görünebilir. PetMD kediye uygun bir şampuanla ara sıra yıkamayı, ama fazla banyonun kıvrımları kırabileceğini hatırlatıyor; sıklığı veterinerinle konuş.
• Deri ve kulaklar: 2008 tarihli bir çalışmada sağlıklı Devon Rex'lerin yüzde 90'ında deride maya (Malassezia) bulundu ve bu ırkın mayaya bağlı yağlı deri iltihabına yatkın olduğu belirtildi. Kulaklarda koyu kir, koku ya da kaşıntı fark edersen veterinerine göster.
• Oyun ve uğraş: Zeki ve oyuncu bir kedi; olta oyuncaklar, yakala-getir oyunları ve kısa ödüllü eğitim seansları onu mutlu eder.
• Sıcaklık: Sıcak bir kucak ve yatak arar; rahat, sıcak bir dinlenme köşesi işine yarar.

Daha fazla öneri için kedi tüy bakımı ve ev kedisiyle oyun yazılarımıza bakabilirsin.

Devon Rex'in özel bir mamaya ihtiyacı yok; yaşına uygun, tam ve dengeli bir kedi maması yeterli. CFA bu ırkın iştahının çok iyi olduğunu ve bazılarının alışılmadık yiyeceklere bile ilgi gösterdiğini belirtiyor. Bu yüzden ölçülü beslemek önemli.

• Günlük miktarı veterinerinle kedinin ideal kilosuna göre belirle ve mamayı ölçerek ver.
• Masadan yemek vermekten kaçın; ödülleri günlük besinden düş.
• Mamanın bir kısmını mama bulmacalarıyla vermek hem oyalar hem de hızlı yemeyi yavaşlatır.
• Kiloyu ayda bir tartmak değişikliği erken gösterir.

Çeşitli ırklarla genişletilmiş bir soydan geldiği için Devon Rex'te az sayıda kalıtsal sorun beklenir, ama bazıları iyi bilinir. Aşağıdakiler bilgi içindir; teşhis ve tedavi için veteriner hekimine danış.

Kalıtsal miyopati (konjenital miyastenik sendrom)

Sinirden kasa giden sinyalin aktarımındaki bir bozukluktan kaynaklanan kalıtsal bir kas güçsüzlüğü. Science for Animal Welfare'e (eski adıyla UFAW) göre belirtiler 3 ila 23 haftalıkken başlar ve genellikle 9 aylık civarında durağanlaşır: kedi başını kaldırmakta zorlanır, çabuk yorulur, ön bacaklarını yüksek adımlarla atar, heyecan ve stres sırasında güçsüzlük artar. Bazı kediler yutmakta zorlanır ve boğulma riski taşır. Hastalık çekinik kalıtılır ve COLQ genindeki bir değişiklikle bağlantılıdır; Gandolfi ve arkadaşlarının 2015 çalışmasında bu değişikliğin Devon Rex'lerdeki sıklığı yaklaşık yüzde 2 olarak tahmin edildi. DNA testi var; Science for Animal Welfare, damızlık olabilecek her kedinin test edilmesini öneriyor.

B kan grubu ve yavru kaybı

Kedilerde A, B ve AB kan grupları var ve kediler doğuştan karşı gruba karşı antikor taşır. 2022'deki geniş DNA çalışmasında test edilen 446 Devon Rex'in yüzde 30'u B grubundaydı. CFA, A grubu bir erkekle B grubu bir dişi çiftleştirildiğinde, yavruların anne sütündeki antikorlar yüzünden ölebileceğini, ilk günlerde elle beslenmezlerse kurtulamayabileceklerini belirtiyor. Kan nakli gerekirse de doğru donör seçimi için kan grubu bilinmeli; kedinin kan grubunu veterinerine sorup kaydet.

Beyaz kedilerde doğuştan sağırlık

2024'te 40 beyaz Devon Rex'in incelendiği bir çalışmada kedilerin yüzde 10'unda doğuştan sağırlık bulundu; bir kulakta ve iki kulakta sağırlık eşit sıklıktaydı. Beyaz bir yavru alıyorsan işitme testi yapılıp yapılmadığını sor.

Diğer

PetMD, diz kapağının yerinden kayması (patella lüksasyonu) ve kalp hastalığı HCM'nin de bu ırkta görülebileceğini belirtiyor.

Devon Rex için İngiltere'deki VetCompass çalışmaları gibi geniş bir ömür verisi bulamadık. Veteriner onaylı kaynaklar bu ırk için ortalama 9–15 yıllık bir ömür aralığı veriyor. Bu bir ortalama değil, genel bir aralıktır; iyi bakılan, kilosu kontrol altında ve düzenli veteriner kontrolüne giden kediler bu aralığın üst ucuna, hatta ötesine ulaşabilir.

Ömrü uzatmanın en somut yolları her kedide aynı: kısırlaştırma, ideal kilo, ev içinde güvenli yaşam, yılda en az bir kez veteriner kontrolü ve diş bakımı.

• Barınağı da düşün: Saf ırk kediler de barınaklara ve sahiplendirme derneklerine düşebiliyor. CFA, emekli yetişkin Devon Rex'lerin de zaman zaman sahiplendirildiğini ve yavrudan daha uygun olabildiğini belirtiyor.
• Alerji: CFA'ya göre Devon Rex çoğu kediden az döker ve kediye hassas bazı kişilerce iyi tolere edilebilir, ama hipoalerjenik değildir. Alerjin varsa almadan önce bu ırkla vakit geçir.
• Yetiştiriciye sor: Anne ve babanın kalıtsal miyopati DNA testini ve kan gruplarını iste. Beyaz yavrularda işitme durumunu sor.
• Sabırlı ol: CFA, iyi bir yetiştiriciden yavru bulmanın zaman alabileceğini hatırlatıyor; acele ettiren, anneyi göstermeyen ya da belge sunmayan satıcılardan uzak dur.
• Yasal kayıt: Türkiye'de sahipli kedilerin mikroçiple kimliklendirilip PETVET sistemine kaydedilmesi zorunlu. Ayrıntılar PETVET kaydı ve mikroçip yazımızda.
• İlk günler: Yeni evine alışırken sakin bir oda, kum kabı, su ve saklanma yeri hazırla. Kedi sahiplenme: ilk hafta yazımız adım adım anlatıyor.