Shih Tzu

FCI ve Royal Kennel Club standartları Shih Tzu'yu zeki, hareketli ve uyanık; dost canlısı ama bağımsız bir köpek olarak tarif ediyor. AKC de onu tatlı ifadeli, yaramazlıkları ve neşesiyle bin yıldır sahiplerini güldüren küçük bir "aslan köpeği" diye tanıtıyor.

Standarttaki "bağımsız" sözcüğü, Shih Tzu'nun her söyleneni hemen yapmayabileceğini hatırlatıyor; bu yüzden sabırlı ve ödüllü bir yaklaşım bu ırkla en iyi sonucu verir. FCI'ya göre bir arkadaş köpeği; yani bir işi olsun diye değil, insanının yanında, ev hayatının içinde yaşasın diye yetiştirildi.

Shih Tzu, apartmanda yaşayan, köpeğinin tüy ve göz bakımına her gün vakit ayırabilecek, sıcak yaz günlerinde onu koruyabilecek insanlar için uygun.

Çocuklara köpeğin yüzüne ve gözlerine dokunmamayı, onu yerde ve oturarak sevmeyi öğret. Ayrıntılar için evde çocuk ve köpek yazımıza bakabilirsin.

FCI'ya göre Shih Tzu'nun kökleri Tibet'te, ama ırk Çin'de, imparatorluk saraylarında yaşayan köpeklerden gelişti. Royal Kennel Club da ırkın Tibet ırklarından geldiğini, ilk dönemlerinde "Lhasa aslan köpeği" diye anıldığını ve gelişiminde Pekinez'in de payı olabileceğini belirtiyor.

Çin 1912'de cumhuriyet olduktan sonra bu köpeklerin bir kısmı Batı'ya ulaştı; FCI'ya göre İngiltere'ye ilk kayıtlı ithalat 1931'de yapıldı. Royal Kennel Club'a göre ilk Shih Tzu'lar İngiltere'de 1933'te, Lhasa Apso'larla birlikte sergilendi; baş yapısı ve diğer özellikler karşılaştırılınca iki ırkın ayrı olduğu kısa sürede anlaşıldı. İngiltere Shih Tzu Kulübü 1934'te kuruldu ve ırk 1940'larda resmî olarak tanındı.

Sağlam yapılı, gövdesi boyundan uzun, bol tüylü bir köpek. Baş geniş ve yuvarlak, burun kısa ve geniş; burnun üzerindeki tüyler yukarı doğru uzar ve yüzü çiçek gibi çevreler. Royal Kennel Club standardı, bu tüylerin köpeğin görmesini engellememesini istiyor.

• Boy: Royal Kennel Club ve FCI'ya göre omuz yüksekliği 27 cm'yi geçmemeli. AKC 23–27 cm (9–10,5 inç) veriyor.
• Ağırlık: Standartlara göre 4,5–8 kg, ideali 4,5–7,5 kg. İngiltere'deki çalışmada yetişkinlerin ortalama kilosu 7,9 kg'dı.
• Tüy: Royal Kennel Club standardına göre uzun, yoğun, kıvırcık olmayan bir üst tüy ve orta yoğunlukta bir alt tüy; hafif dalga olabilir. Kuruluşa göre belirgin şekilde dökmez ve baştaki tüyün süssüz bir şekilde bağlanması öneriliyor.
• Renk: Royal Kennel Club'un standart renkleri arasında siyah-beyaz, altın-beyaz, alacalı (brindle), gri-beyaz, düz siyah, düz altın ve ciğer rengi var; mavi, krem, lila ve düz beyaz İngiltere'de standart dışı.

Shih Tzu'nun bakımı iki parçalı: tüy ve göz.

Tüy

Royal Kennel Club her gün bakım öneriyor. Uzun tüy kolayca keçeleşir; keçeler deriyi çeker ve altında deri sorunları gizlenebilir. İngiltere çalışmasında deri sorunları, Shih Tzu'larda en sık görülen sorun grubuydu (%16,6).

• Tarama: Uzun tüyde her gün, deriye kadar inerek tara. Tüyü kısa kestiriyorsan haftada birkaç kez yeterli olabilir.
• Kuaför: Kesimi deneyimli bir kuaföre yaptır. RSPCA, köpeğin ısıyı kontrol edemediği kapalı kurutma kutularından kaçınılmasını öneriyor; bu, sıcağa dayanıksız kısa burunlu bir ırk için özellikle önemli.
• Baş tüyü: Gözlerin üstüne düşen tüyü bir tokayla topla ya da kısalt; tüyün göze sürtünmesi tahrişe yol açar.

Göz

UFAW'a göre kısa burunlu yapı yüzünden Shih Tzu'nun göz yuvaları sığdır ve gözler öne çıkar; burun kıvrımındaki tüyler ve içe dönük göz kapakları gözü sürekli tahriş edebilir, gözyaşı yüze taşar.

• Her gün: Göz çevresini temiz, nemli bir bezle nazikçe sil. PetMD'deki veteriner hekim yazısına göre yüzdeki kızıl-kahverengi lekeler gözyaşındaki bir pigmentten gelir ve kısa burunlu köpeklerde gözyaşı yüzde birikebilir; düzenli silmek lekeyi ve ıslaklığı azaltır.
• Ne zaman veteriner: Gözünü kısarak tutma, sık göz kırpma, kızarıklık, yapışkan ya da yeşilimsi akıntı, gözde donukluk ya da yüzünü sürtme acil bir göz sorunu işaret edebilir.
• Darbe: Oyuncak, dal ya da başka bir hayvanın pençesi gözü kolayca yaralayabilir; yürüyüşlerde çalılık alanlarda dikkatli ol.

Diğerleri

Dişlerini yavrulukta fırçalamaya alıştır; kulakları haftada bir kontrol et; tırnakları düzenli kısalt. İngiltere çalışmasında anal kesesi dolması en sık ikinci sorundu (%7,4); köpek popoyu yere sürtüyorsa veterinerine söyle. Tarama ve yıkama düzeni için köpek tüy bakımı yazımıza bakabilirsin.

Royal Kennel Club Shih Tzu için günde bir saate kadar egzersiz öneriyor. Ama kısa burunlu bir köpekte egzersizi havaya göre ayarlamak şart: UFAW'a göre bu yapıdaki köpekler sıcak çarpmasına çok yatkın ve nefes zorlanması egzersiz kapasitelerini sınırlıyor.

• Kısa ve sık yürüyüşler: Bir uzun yürüyüş yerine gün içine yayılmış kısa yürüyüşler tercih et.
• Sıcakta: Yazın yürüyüşleri sabah erken ve akşam serinliğine al; öğle sıcağında oyun oynatma. Sıcak havada köpek yazımız sıcak çarpmasının belirtilerini anlatıyor.
• Göğüs tasması: Boğazına baskı yapmayan, göğüsten tutan bir tasma kullan.
• Ödülle eğitim: Bağımsız bir mizacı var; kısa, ödüllü ve sabırlı çalışmalar en iyi sonucu verir. Gevşek tasma eğitimi ve koklama oyunları yazılarımız işine yarar.

Shih Tzu'ya özel bir mama gerekmez; yaşına ve boyutuna uygun, tam ve dengeli bir köpek maması yeterli. Kısa burunlu bir köpekte fazla kilo nefes almayı daha da zorlaştırır, bu yüzden ideal kiloyu korumak bu ırkta özellikle önemli.

• Mamayı ölçerek ver; ödülleri günlük miktardan düş.
• Kaburgalarını ince bir yağ tabakasının altında hissedebiliyor ve yukarıdan bakınca belini görebiliyorsan kilosu iyi demektir.
• Yüzündeki ve sakalındaki tüyler yemekten sonra ıslak ve kirli kalabilir; silip kurula.
• Bazı insan yemekleri köpekler için zehirli; köpeklere asla verilmemesi gereken yiyecekler listesine göz at.

İngiltere'de 11 binden fazla Shih Tzu'nun veteriner kayıtlarını inceleyen 2024 tarihli çalışmada en sık sorunlar diş eti hastalığı (%9,5), anal kesesi dolması (%7,4) ve kulak sorunlarıydı (%5,5); sorun grupları arasında ise deri, diş ve göz sorunları öne çıkıyordu. Aşağıdakiler bilgi içindir; teşhis ve tedavi için veteriner hekimine danış.

Kısa burna bağlı nefes sorunları (BOAS)

UFAW'a göre bütün kısa burunlu ırklarda üst çene ve burun kısalırken burun ve boğazdaki yumuşak dokular aynı kalır; bu dokular daha dar bir alana sıkışır. Sonuç: dar burun delikleri, fazla uzun yumuşak damak ve daralmış hava yolu. Horlama, gürültülü nefes, ağızdan solunum, uykunun bölünmesi ve egzersizde çabuk yorulma bu sendromun işaretleri olabilir. UFAW, kısa kafa yapısı ırk standardının bir parçası olduğu için birçok Shih Tzu'nun bu sorunu bir ölçüde yaşadığını düşünüyor. Bu köpeklerde anestezi riski de daha yüksek; ameliyat öncesinde veterinerinle bunu konuş.

Göz sorunları

UFAW, Shih Tzu'nun aşırı kısa kafalı, iri ve öne çıkık gözlü bir ırk olduğunu ve neredeyse her bireyin "brakisefalik göz sendromunu" bir ölçüde taşıyabileceğini belirtiyor: gözler tam kapanmayabilir, göz kapağı ya da burun kıvrımındaki tüyler gözü tahriş eder, gözyaşı yetersiz kalabilir. İngiltere çalışmasında kornea yarası köpeklerin %3,5'inde görüldü. Göz yuvası sığ olduğu için küçük bir darbede bile göz yerinden çıkabilir; bu acil bir durumdur.

Kuru göz (KCS)

Gözyaşı bezlerinin bağışıklık sistemi tarafından hasar görmesiyle gözyaşı yetersiz kalır. UFAW'a göre Shih Tzu bu hastalığa yatkın ve bu ırkta sık sık ağrılı kornea yaralarıyla seyrediyor; çoğu zaman dört yaşından önce başlıyor. İngiltere çalışmasında kuru göz yedi yaşından büyük Shih Tzu'ların %3,7'sinde kayıtlıydı. Kızarık göz, yapışkan akıntı ve donuk görünen kornea işaretlerdir; erken tedavi görmeyi korumaya yardım eder.

Diğerleri

İngiltere çalışmasında göbek fıtığı iki yaşından küçük Shih Tzu'ların %10,7'sinde kaydedilmişti; kalp üfürümü ise yedi yaşından büyüklerin %7'sinde. Aynı çalışmanın aktardığı önceki araştırmalar, ırkta omurga diski hastalığının da daha sık görüldüğünü bildiriyor. Royal Kennel Club yetiştiricilere en azından göz muayenesi programını öneriyor.

Shih Tzu, kısa burunlu ırklar arasında görece uzun yaşayanlardan:

• İngiltere'de yaklaşık 585 bin köpeğin verisini kullanan 2024 tarihli çalışmada ortanca ömür 12,8 yıl bulundu; melez köpeklerde bu rakam 12,0 yıldı.
• 2024 tarihli veteriner kliniği çalışmasında ölen Shih Tzu'ların ortanca yaşı 12,7 yıldı; yazarlar ırkın, köpeklerin genelinden görece uzun yaşadığını belirtiyor.
• 2022 tarihli İngiltere yaşam tablolarında doğumdaki beklenen ömür 11,05 yıldı.

AKC 10–18 yıl veriyor. Göz ve diş bakımı, ideal kilo ve sıcaktan korunmak bu ırkta ömrü ve yaşam kalitesini etkileyen en somut konular.

• Barınağı da düşün: Saf ırk köpekler de barınaklara ve sahiplendirme derneklerine düşebiliyor. Barınaktan köpek sahiplenmek yazımız ilk adımları anlatıyor.
• Nefese bak: UFAW, yavruyu almadan önce anne ve babasıyla birlikte muayene ettirmeyi ve nefes ya da göz sorunu belirtisi gösteren, bu sorunlar için ameliyat olmuş ya da tedavi gören anne babalardan yavru almamayı öneriyor. Anne ve baba dinlenirken sessiz nefes alıyor mu, horluyor mu, gözleri sağlıklı mı, kendin gözlemle.
• Aşırılıktan kaçın: UFAW'a göre bu sorunlar doğrudan kısa kafa yapısından kaynaklanıyor; daha basık bir yüz ya da daha iri gözler daha "sevimli" görünse de daha fazla risk demek. Yüzü daha az basık, burun delikleri açık görünen anne babaları tercih et.
• Göz muayenesi: Royal Kennel Club'un önerdiği göz muayenesi sonuçlarını sor.
• Kırmızı bayraklar: Anneyi göstermeyen, sürekli yavru satan, belge sunmayan ya da "hemen al" diye acele ettiren satıcılardan uzak dur.
• Yasal kayıt: Türkiye'de sahipli köpeklerin mikroçiple kimliklendirilip PETVET sistemine kaydedilmesi zorunlu. Ayrıntılar PETVET kaydı ve mikroçip yazımızda.
• İlk günler: Eve yavru köpek geldi: ilk hafta yazımız ilk gece ve ilk haftayı adım adım anlatıyor.