Süs güvercini

Merck güvercinlerin nispeten sessiz olduğunu ve genellikle koloniler hâlinde tutulduğunu yazıyor. Unusual Pet Vets sakin ve yumuşak "gu-gu" sesleriyle, çok sesli papağanlara göre daha huzurlu olduklarını belirtiyor. Animal Diversity Web çiftlerin yılın her döneminde oluşabildiğini ve yaşam boyu birlikte kaldığını, yuvayı erkeğin yaptığını, yumurtaları ikisinin birlikte kuluçkaladığını yazıyor. Yuva döneminde her iki cins de davetsiz misafire karşı saldırgan olabilir.

Güvercinler yem yerken, güneşlenirken ve tünerken sürü hâlinde davranır. Unusual Pet Vets, arkadaşlık için kuşların en az çiftler hâlinde tutulmasını ve arkadaşça olan kuşlarla düzenli insan etkileşimini öneriyor.

Güvercin, kuşlarını sessizlik ve düzenle sevenlere, temizlik için zaman ayırabilenlere uygun. Kümes ya da büyük bir kafes için yeterli yer gerekir.

Animal Diversity Web yabanıl kaya güvercininin (Columba livia) Avrupa, Kuzey Afrika ve güneybatı Asya'ya özgü olduğunu yazıyor. Kentlerdeki sokak güvercinleri de aynı türdendir ve dünyanın hemen her yerine yayılmıştır. Evcil güvercin, bu atanın uzun süreli seçilimle yetiştirilen biçimidir: yarış, süs ve gösteri ırkları gibi.

Ekolojik veriler: yabanıl güvercinler tohumla beslenir, açık zeminde yem arar. Yabanıl ömür yaklaşık 6 yıl iken esaret altında 35 yıla kadar çıkabilir (ADW).

Evcil güvercin ırkları çok çeşitli: beyaz, gri, kahverengi, benekli, tepeli ya da kuyruğu yelpaze gibi açılan türler var. Yabanıl tipi gri gövdeli, boynunda yeşil-mor parıltısı olan kaya güvercinidir. Sahip olduğun kuşun ırkını ve özelliklerini yetiştiricisinden öğren.

Irkı ya da türü bilmeden bakım planlamak zordur: yarış güvercininin, tepeli ya da yelpaze kuyruklu bir süs güvercininin ihtiyaçları aynı olmayabilir. Aldığın yetiştiriciden ırkın özelliklerini, soyunu ve beslenme programını öğren.

• Banyo: Unusual Pet Vets güvercinlerin banyoyu sevdiğini, sığ bir su kabı ve düzenli sisleme ile sağlıklı tüy bakımının desteklenebileceğini yazıyor. Kuş banyosu.
• Zenginleştirme: Yiyecekleri kâğıt parçaları ya da yaprak arasına saklayarak yem arama oyunları kurabilirsin (Unusual Pet Vets).
• Tünek ve platform: Farklı kalınlık ve dokuda doğal tünekler ayaklarda basınç yaralarını önlemeye yardım eder; ayağın tünek çevresinin yaklaşık üçte ikisi ila dörtte üçünü sarabilmeli (Unusual Pet Vets). Platformlar da sunulabilir.
• Temizlik: Düzenli temizlik ve dezenfeksiyon, yem ve suyun dışkıdan korunması (Unusual Pet Vets); kafes temizliği.

Unusual Pet Vets, güvercinlerin sosyal kuşlar olduğunu ve en az iki kuşluk gruplar hâlinde yaşamaları gerektiğini; iç mekânda büyük bir kafeste ya da dışarıda kümeste ya da voliyerde barınabileceklerini yazıyor. Dış mekân için aşırı hava koşullarından ve yaban kuşlarından, kemirgenlerden ve yırtıcılardan korunma, saklanılacak bir yer, havalandırma ve kuru zemin öneriliyor. Kalabalık gruplarda aşırı kalabalıktan kaçınmak için yeterli yer gerekir.

RSPCA Australia kuşların yatayda uçtuğunu, kümesin ya da kafesin yüksek olmaktan çok uzun olması gerektiğini, kuşun kanatlarını dokunmadan açabilmesini ve yalnızca kafeste tutulan kuşlar için voliyer ya da güvenli uçuş fırsatı gerektiğini yazıyor.

• Malzeme: Kolay temizlenir, zehirsiz; RSPCA dayanıklı tel ve yaban kuşlarını dışarıda tutacak ağ öneriyor.
• Hijyen: Yem ve su kabı dışkı gelmeyecek yerde; paslanmaz çelik kaplar tercih edilir (Unusual Pet Vets).
• Yer: Yürüyüş yolundan, gürültüden ve yırtıcılardan uzak (RSPCA).
• Yeni kuş: Unusual Pet Vets en az 2 haftalık karantina (diğer kuşlardan tamamen ayrı) öneriyor.

Unusual Pet Vets güvercinlerin ağırlıklı olarak kaliteli tahıl ve tohum karışımıyla beslendiğini, ayrıca ticari güvercin ya da papağan peletinin önemli bir pay oluşturması gerektiğini yazıyor. Yeşillik, sebze ve az miktarda meyve ince doğranmalı ya da rendelenmeli; güvercinler yiyeceği çiğneyemez. Küçük bir miktar ince kum (grit) sunulabilir. Taze su her zaman bulunmalı; paslanmaz çelik kap tercih ediliyor.

Aynı kaynak kabaca bir dağılım veriyor: tahıl ve tohum yüzde 30–50 (ayçiçeği içermeyen karışımlar), pelet yüzde 20–30, yeşillik ve sebze yüzde 20–30, meyve yüzde 5–10. Kaçınılacak yiyecekler: avokado, sarımsak, soğan ve frenk soğanı. Beslenme planını kuşlara bakan bir veterinerle belirle.

Unusual Pet Vets güvercinlerin çeşitli bulaşıcı hastalıklara yatkın olduğunu yazıyor. Aşağıdakiler bilgi içindir; teşhis ve tedavi için kuşlara bakan bir veteriner hekime danış.

• Enfeksiyonlar: Virüsler (adenovirüs, çiçek, herpes, paramiksovirüs, rotavirüs), bakteriler (Salmonella, Chlamydia psittaci, E. coli), dış parazitler (akar, bit), iç parazitler (trichomonas, koksidiyoz, bağırsak kurtları).
• Obezite ve ayak yarası: Esaret altında obezite ve ayak tabanında bir enfeksiyon olan pododermatit (bumblefoot) yaygın.
• Psittakoz (klamidya): Merck, güvercinlerin bu enfeksiyona dirençli olduğunu ama taşıyıcı olabildiğini yazıyor. Bakteri kuşun burun akıntısı ve dışkısıyla yayılıyor, kuru dışkıda aylarca canlı kalabiliyor; insana da geçebilir. Hasta kuşla temasta eldiven, sonrasında el yıkama, kafes ve kapların günlük dezenfeksiyonu öneriliyor. Kendinde grip benzeri belirti olursa doktoruna kuş beslediğini söyle.
• Kuş dışkısı ve toz: ADW güvercin dışkısı yoluyla histoplazmozun yayılabildiğini yazıyor; kümes temizliğinde hijyen ve havalandırma önemli, kendi sağlığın için doktoruna danış.
• Düzenli kontrol: Unusual Pet Vets 6–12 ayda bir sağlık kontrolü ve klamidya testi öneriyor.

Merck güvercinlerin 20 yıla kadar yaşadığını, ADW yabanıl hayatta yaklaşık 6, esaret altında 35 yıla kadar yaşadıklarını yazıyor. Bakım, beslenme, temizlik ve veteriner kontrolü ömrü etkiler.

Kuşunun yaşını ve sağlık geçmişini yetiştiriciden öğren; yaşlı bir kuş için kontrol sıklığını artırmak gerekebilir. Uzun ömürlü bir kuşa bakmak, yıllar süren bir taahhüttür.

• Yer ve yasal kurallar: Apartmanda ya da sitede güvercin besleme kuralları yerine göre değişebilir; yönetim ve belediyeyle konuş. Bu konuda ülke geneli bir kural yazmıyoruz; yerel kuralı yetkili birimden öğren.
• Yaban hayvanı satın alma: Türkiye'de yaban hayvanlarının yasaya aykırı yakalanıp satılması 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu'nun 18. maddesiyle yasaktır; yerli kuşları (saka, iskete gibi) doğadan yakalayıp satmak yasaktır. Süs güvercini evcil yetiştirilen bir türdür; üretim kaynağı belli yetiştiriciden al.
• Satıcıyı değerlendir: RSPCA kuşun soyu, geçmişi ve beslenmesi hakkında bilgi veren, sağlık sorununda iade sunan satıcıları öneriyor.
• Veteriner kontrolü: Satın almadan sonra bir kuş veterinerine göster; yeni kuşları karantinaya al.
• Zaman ve maliyet: RSPCA kuşların kolay bakım olmadığını, kurulum ve sürekli bakımın pahalı olabileceğini hatırlatıyor.